CBSE Class 6  >  Class 6 Notes  >  Hindi  >  NCERT Textbook: रहीम के दोहे

NCERT Textbook: रहीम के दोहे

Download, print and study this document offline
Please wait while the PDF view is loading
 Page 1


????? ?? ?? ?? ?? ??, ??
? ? ?? ???? ??? ? ?
?? ?? ??? ???  ?
??, ?? ?  ??? ????? ? ?? 
 ????? ?? ???
? ? ?? ? ?? ???? ?????
? ? ??? ?
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ?
?? ?? ??
????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ?????? ?
?
??? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ?? ?? 
 ????? ???? ?? ????, ?? ?
? ???? ?? ?
?? ?
 ????  ??  ?  ????,  ????, ???
??, ?
?? ?? 
?????   ??? ??? ?   ???,  ? ?  ????  ???  ? ?? ?
??? ????? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ??? ?? 
 ????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ???? ?
 ??
? ?? ??? ???? ? ? ?, ?
??? ? ?? ? ??? ?? 
??? ? ? ?? ?
???? ???, ??? ? ? ?? ? ? ? ??? ? 
?????  ?????  ? ? ???,  ?? ? ? ???? ? ??? ?? 
— ???
???????? ???????
???? ? ? ???? * 
 
5
*?
?????— ???? ??
??????? (?
?.) ???? ??? ??? ???? Chapter 5.indd   45 10/06/2024   11:13:56
Reprint 2026-27
Page 2


????? ?? ?? ?? ?? ??, ??
? ? ?? ???? ??? ? ?
?? ?? ??? ???  ?
??, ?? ?  ??? ????? ? ?? 
 ????? ?? ???
? ? ?? ? ?? ???? ?????
? ? ??? ?
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ?
?? ?? ??
????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ?????? ?
?
??? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ?? ?? 
 ????? ???? ?? ????, ?? ?
? ???? ?? ?
?? ?
 ????  ??  ?  ????,  ????, ???
??, ?
?? ?? 
?????   ??? ??? ?   ???,  ? ?  ????  ???  ? ?? ?
??? ????? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ??? ?? 
 ????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ???? ?
 ??
? ?? ??? ???? ? ? ?, ?
??? ? ?? ? ??? ?? 
??? ? ? ?? ?
???? ???, ??? ? ? ?? ? ? ? ??? ? 
?????  ?????  ? ? ???,  ?? ? ? ???? ? ??? ?? 
— ???
???????? ???????
???? ? ? ???? * 
 
5
*?
?????— ???? ??
??????? (?
?.) ???? ??? ??? ???? Chapter 5.indd   45 10/06/2024   11:13:56
Reprint 2026-27
 ??? ?? ?????
?? ?? ???? ? ??? ? ? ?? ???? ?? ? ?? ??? ??? ???? ? ??? 
? ? ?? ???? ? ?? 16??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ??? ???? ?? ?? , 
???? ? ?? ?? ?? ?
??
??? ????? ? ???? ?? ? ???? ???? ?? 
?? ? ???? ????? ??? ??????? ??? ? ? ??? ?? ?? ??????, ?? ????? 
??? ???? ?? ?? ???? ? ? ???? ? ????? ? ?? ???? ? ???
? 17??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? 
?? ?? ? ?- ? ??? ??? ??? ? ?? ? ? ? ? ?? ??? ??? ? ? ???
 ??? ?? ??? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ?? ?? ? ?? ?? ???? ? ? ? (????) ???? ???-?? ? ?? ??? ? ????? ???? ( ?? ) 
?????—
(1) “????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ????? ? ?? ?? ??? ???? ? ? ?, ? ??? ? ?? 
?????” ?? ? ? ?? ??? ? ?—
 ? ???-????? ????? ??????
 ? ?? ?? ???? ??? ????? ??????
 ? ???? -???? ????? ??????
 ? ???  ?? ????? ??????
(2) “????? ?? ?? ?? ?? ??, ?? ? ? ?????? ????? ?? ?? ??? ??? ? ??, ?? ? ??? ????? ??” ?? 
??? ? ?? ??? ???? ? ??
 ? ????? ? ?? ?? ? ?? ? ??? ? ?? 
 ? ? ?? ?? ??? ????? ? ? ?? ?? ????? 
 ? ????? ?? ? ? ?? ? ?? ?? ? ???? ? ?? 
 ? ? ? ? ???-? ?? ???? ?? ? ??? ? ? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ? ??? ???? ?? ? ? ??? ? ???? ????? ?? ???? ????? ?? ???? ?? ? ???? ??? ?? ? ?? ??
?????
46
Chapter 5.indd   46 10/06/2024   11:13:57
Reprint 2026-27
Page 3


????? ?? ?? ?? ?? ??, ??
? ? ?? ???? ??? ? ?
?? ?? ??? ???  ?
??, ?? ?  ??? ????? ? ?? 
 ????? ?? ???
? ? ?? ? ?? ???? ?????
? ? ??? ?
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ?
?? ?? ??
????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ?????? ?
?
??? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ?? ?? 
 ????? ???? ?? ????, ?? ?
? ???? ?? ?
?? ?
 ????  ??  ?  ????,  ????, ???
??, ?
?? ?? 
?????   ??? ??? ?   ???,  ? ?  ????  ???  ? ?? ?
??? ????? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ??? ?? 
 ????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ???? ?
 ??
? ?? ??? ???? ? ? ?, ?
??? ? ?? ? ??? ?? 
??? ? ? ?? ?
???? ???, ??? ? ? ?? ? ? ? ??? ? 
?????  ?????  ? ? ???,  ?? ? ? ???? ? ??? ?? 
— ???
???????? ???????
???? ? ? ???? * 
 
5
*?
?????— ???? ??
??????? (?
?.) ???? ??? ??? ???? Chapter 5.indd   45 10/06/2024   11:13:56
Reprint 2026-27
 ??? ?? ?????
?? ?? ???? ? ??? ? ? ?? ???? ?? ? ?? ??? ??? ???? ? ??? 
? ? ?? ???? ? ?? 16??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ??? ???? ?? ?? , 
???? ? ?? ?? ?? ?
??
??? ????? ? ???? ?? ? ???? ???? ?? 
?? ? ???? ????? ??? ??????? ??? ? ? ??? ?? ?? ??????, ?? ????? 
??? ???? ?? ?? ???? ? ? ???? ? ????? ? ?? ???? ? ???
? 17??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? 
?? ?? ? ?- ? ??? ??? ??? ? ?? ? ? ? ? ?? ??? ??? ? ? ???
 ??? ?? ??? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ?? ?? ? ?? ?? ???? ? ? ? (????) ???? ???-?? ? ?? ??? ? ????? ???? ( ?? ) 
?????—
(1) “????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ????? ? ?? ?? ??? ???? ? ? ?, ? ??? ? ?? 
?????” ?? ? ? ?? ??? ? ?—
 ? ???-????? ????? ??????
 ? ?? ?? ???? ??? ????? ??????
 ? ???? -???? ????? ??????
 ? ???  ?? ????? ??????
(2) “????? ?? ?? ?? ?? ??, ?? ? ? ?????? ????? ?? ?? ??? ??? ? ??, ?? ? ??? ????? ??” ?? 
??? ? ?? ??? ???? ? ??
 ? ????? ? ?? ?? ? ?? ? ??? ? ?? 
 ? ? ?? ?? ??? ????? ? ? ?? ?? ????? 
 ? ????? ?? ? ? ?? ? ?? ?? ? ???? ? ?? 
 ? ? ? ? ???-? ?? ???? ?? ? ??? ? ? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ? ??? ???? ?? ? ? ??? ? ???? ????? ?? ???? ????? ?? ???? ?? ? ???? ??? ?? ? ?? ??
?????
46
Chapter 5.indd   46 10/06/2024   11:13:57
Reprint 2026-27
????? ???? ?????
??? ??? ?? ?? ? ???? ??
?? 1 ??? ??? ?? ??? ?? ??? ? ??? ??
?? 2 ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ??? 
?? ?? ? ?? ?? ????? ?? ???? ?????? ??? ??? ?? ????? ?? ???? 
??
??? 1 ??
??? 2
1.  ??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
         ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????     
1. ?? ? ? ?? ??? ? ? 
?? ? ?? ?
????? ?
???? 
??? ? ????
2. ??? ???? ?
???? ???, ?? ? ?? ?? ?? ? ??? ? 
 ?? ??? ????? ? ? ???, ? ? ?? ????? ?? ? ??
2. ?? ?? ???? ?????? 
?? ????? ??? ?? ??? 
?? ? ? ??? 
3.  ? ???? ?? ? ??
? ?? ? ???, ???? ?????
? ? ???? 
 ??? ???? ?? ?? ? ??? , ?
???? ??? ?? ? ?? ????
3. ?? ?? ?? ???? ? ?? ?? 
??? ? ?? ???? ?? ?? ??
    ?
?????? ???? ?? ????? ???? ? ?? ?? ????? ?? ?? ?? ??? ? ?? ?? ????? ?? ??? ? ? ??? ?? ??????? ???? ? ??? ? ???? ?? 
??? ???? ?—
(?) “??? ?? ?? ???? ? ???, ? ? ???? ??? ????
      ??? ?? ??? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ?????”
(?) “??? ?? ???? ? ?????, ? ?? ?? ??? ? ? ???
       ??? ? ? ??? ??? ? ???, ? ?? ? ?? ? ??????”
 ?? ?-????? ? ? ???
????? ?? ?? ??? ??? ?? ????? ?? ?? ?? ?????? ? ? ???? ??? ? ? ? ????? ???? ???? ? ???? ?? 
??? ???? ?— 
1. “??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
 ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????”
???? ? ? ???? 
47
Chapter 5.indd   47 11-09-2025   02:55:08
Reprint 2026-27
Page 4


????? ?? ?? ?? ?? ??, ??
? ? ?? ???? ??? ? ?
?? ?? ??? ???  ?
??, ?? ?  ??? ????? ? ?? 
 ????? ?? ???
? ? ?? ? ?? ???? ?????
? ? ??? ?
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ?
?? ?? ??
????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ?????? ?
?
??? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ?? ?? 
 ????? ???? ?? ????, ?? ?
? ???? ?? ?
?? ?
 ????  ??  ?  ????,  ????, ???
??, ?
?? ?? 
?????   ??? ??? ?   ???,  ? ?  ????  ???  ? ?? ?
??? ????? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ??? ?? 
 ????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ???? ?
 ??
? ?? ??? ???? ? ? ?, ?
??? ? ?? ? ??? ?? 
??? ? ? ?? ?
???? ???, ??? ? ? ?? ? ? ? ??? ? 
?????  ?????  ? ? ???,  ?? ? ? ???? ? ??? ?? 
— ???
???????? ???????
???? ? ? ???? * 
 
5
*?
?????— ???? ??
??????? (?
?.) ???? ??? ??? ???? Chapter 5.indd   45 10/06/2024   11:13:56
Reprint 2026-27
 ??? ?? ?????
?? ?? ???? ? ??? ? ? ?? ???? ?? ? ?? ??? ??? ???? ? ??? 
? ? ?? ???? ? ?? 16??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ??? ???? ?? ?? , 
???? ? ?? ?? ?? ?
??
??? ????? ? ???? ?? ? ???? ???? ?? 
?? ? ???? ????? ??? ??????? ??? ? ? ??? ?? ?? ??????, ?? ????? 
??? ???? ?? ?? ???? ? ? ???? ? ????? ? ?? ???? ? ???
? 17??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? 
?? ?? ? ?- ? ??? ??? ??? ? ?? ? ? ? ? ?? ??? ??? ? ? ???
 ??? ?? ??? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ?? ?? ? ?? ?? ???? ? ? ? (????) ???? ???-?? ? ?? ??? ? ????? ???? ( ?? ) 
?????—
(1) “????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ????? ? ?? ?? ??? ???? ? ? ?, ? ??? ? ?? 
?????” ?? ? ? ?? ??? ? ?—
 ? ???-????? ????? ??????
 ? ?? ?? ???? ??? ????? ??????
 ? ???? -???? ????? ??????
 ? ???  ?? ????? ??????
(2) “????? ?? ?? ?? ?? ??, ?? ? ? ?????? ????? ?? ?? ??? ??? ? ??, ?? ? ??? ????? ??” ?? 
??? ? ?? ??? ???? ? ??
 ? ????? ? ?? ?? ? ?? ? ??? ? ?? 
 ? ? ?? ?? ??? ????? ? ? ?? ?? ????? 
 ? ????? ?? ? ? ?? ? ?? ?? ? ???? ? ?? 
 ? ? ? ? ???-? ?? ???? ?? ? ??? ? ? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ? ??? ???? ?? ? ? ??? ? ???? ????? ?? ???? ????? ?? ???? ?? ? ???? ??? ?? ? ?? ??
?????
46
Chapter 5.indd   46 10/06/2024   11:13:57
Reprint 2026-27
????? ???? ?????
??? ??? ?? ?? ? ???? ??
?? 1 ??? ??? ?? ??? ?? ??? ? ??? ??
?? 2 ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ??? 
?? ?? ? ?? ?? ????? ?? ???? ?????? ??? ??? ?? ????? ?? ???? 
??
??? 1 ??
??? 2
1.  ??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
         ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????     
1. ?? ? ? ?? ??? ? ? 
?? ? ?? ?
????? ?
???? 
??? ? ????
2. ??? ???? ?
???? ???, ?? ? ?? ?? ?? ? ??? ? 
 ?? ??? ????? ? ? ???, ? ? ?? ????? ?? ? ??
2. ?? ?? ???? ?????? 
?? ????? ??? ?? ??? 
?? ? ? ??? 
3.  ? ???? ?? ? ??
? ?? ? ???, ???? ?????
? ? ???? 
 ??? ???? ?? ?? ? ??? , ?
???? ??? ?? ? ?? ????
3. ?? ?? ?? ???? ? ?? ?? 
??? ? ?? ???? ?? ?? ??
    ?
?????? ???? ?? ????? ???? ? ?? ?? ????? ?? ?? ?? ??? ? ?? ?? ????? ?? ??? ? ? ??? ?? ??????? ???? ? ??? ? ???? ?? 
??? ???? ?—
(?) “??? ?? ?? ???? ? ???, ? ? ???? ??? ????
      ??? ?? ??? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ?????”
(?) “??? ?? ???? ? ?????, ? ?? ?? ??? ? ? ???
       ??? ? ? ??? ??? ? ???, ? ?? ? ?? ? ??????”
 ?? ?-????? ? ? ???
????? ?? ?? ??? ??? ?? ????? ?? ?? ?? ?????? ? ? ???? ??? ? ? ? ????? ???? ???? ? ???? ?? 
??? ???? ?— 
1. “??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
 ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????”
???? ? ? ???? 
47
Chapter 5.indd   47 11-09-2025   02:55:08
Reprint 2026-27
(?) ?? ?? ? ? ??? ‘????’ ? ? ???? ?? ‘? ???’ ?? ‘??????’ ?? ???? ?? ‘?????’ ??? ?? 
?? ??? ?? ??? ??? ?? ? ?? ? ? ?? ? ???— 
 “????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ??????
 ???? ?? ??? ?? ? ???, ? ??? ???? ?? ? ????”
 ??? ?? ??? ?? ?? ??? ? ??? ‘????’ ? ? ???? ?? ‘???’, ‘????? ?’ ? ? ???? ?? ‘?? ???’ ?? 
???? ?? ? ? ??? ‘?? ? ??’ ? ? ???? ?? ‘????’ ?? ? ???? ?? ?? ? ?? ? ? ??? ??? ??? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ?? ? ? ??? ?? ?? ? ? ???? ?? ??? ???? ?? ?? ??? ? ? ??? ?? ???? ??? ? ?? ???? ?? ???? ? ? 
???? ?? ??? ??? ???? ?? ? ??? ???? ? ??? ???? ? ???? ?? ???? ?? ?????? 
2. “????? ?? ???
? ? ?? ? ??, ???? ?????? ? ????
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ? ?? ????”
 ?? ?? ? ? ??? ?? ? ? ?? ? ? ????? ?? ?? ??? ? ? ??? ?????? ??? ?? ??? ?? ?? ? ?? ?? ? ? ?? 
?? ? ? ?? ???? -???? ?? ? ???? ? ???
                 ?????? ?? ?? ?
? ??? ?? ??? ? ? ??-?? ?? ? ? ??? ?? ????? ?? ? ? ? ??? ? ??? ??—
 ? ????-?
????? ?
????? ? ?? ?? ? ? ? ??? ??? ? ??? ?? ? ??? ?? ?? ??? ?? ???? ??? ????? ??? ???? ?? ?? ? ??? 
??? ? ??
????? ??? ?? ???? ?? ?????? ??? ?????? ??? ????
?????
?????
??????
? ?? ??
????
??? ?? ????
?????
48
Chapter 5.indd   48 10/06/2024   11:13:58
Reprint 2026-27
Page 5


????? ?? ?? ?? ?? ??, ??
? ? ?? ???? ??? ? ?
?? ?? ??? ???  ?
??, ?? ?  ??? ????? ? ?? 
 ????? ?? ???
? ? ?? ? ?? ???? ?????
? ? ??? ?
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ?
?? ?? ??
????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ?????? ?
?
??? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ?? ?? 
 ????? ???? ?? ????, ?? ?
? ???? ?? ?
?? ?
 ????  ??  ?  ????,  ????, ???
??, ?
?? ?? 
?????   ??? ??? ?   ???,  ? ?  ????  ???  ? ?? ?
??? ????? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ??? ?? 
 ????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ???? ?
 ??
? ?? ??? ???? ? ? ?, ?
??? ? ?? ? ??? ?? 
??? ? ? ?? ?
???? ???, ??? ? ? ?? ? ? ? ??? ? 
?????  ?????  ? ? ???,  ?? ? ? ???? ? ??? ?? 
— ???
???????? ???????
???? ? ? ???? * 
 
5
*?
?????— ???? ??
??????? (?
?.) ???? ??? ??? ???? Chapter 5.indd   45 10/06/2024   11:13:56
Reprint 2026-27
 ??? ?? ?????
?? ?? ???? ? ??? ? ? ?? ???? ?? ? ?? ??? ??? ???? ? ??? 
? ? ?? ???? ? ?? 16??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ??? ???? ?? ?? , 
???? ? ?? ?? ?? ?
??
??? ????? ? ???? ?? ? ???? ???? ?? 
?? ? ???? ????? ??? ??????? ??? ? ? ??? ?? ?? ??????, ?? ????? 
??? ???? ?? ?? ???? ? ? ???? ? ????? ? ?? ???? ? ???
? 17??? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? 
?? ?? ? ?- ? ??? ??? ??? ? ?? ? ? ? ? ?? ??? ??? ? ? ???
 ??? ?? ??? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ?? ?? ? ?? ?? ???? ? ? ? (????) ???? ???-?? ? ?? ??? ? ????? ???? ( ?? ) 
?????—
(1) “????? ???? ? ?????, ??? ?? ??? ????? ? ?? ?? ??? ???? ? ? ?, ? ??? ? ?? 
?????” ?? ? ? ?? ??? ? ?—
 ? ???-????? ????? ??????
 ? ?? ?? ???? ??? ????? ??????
 ? ???? -???? ????? ??????
 ? ???  ?? ????? ??????
(2) “????? ?? ?? ?? ?? ??, ?? ? ? ?????? ????? ?? ?? ??? ??? ? ??, ?? ? ??? ????? ??” ?? 
??? ? ?? ??? ???? ? ??
 ? ????? ? ?? ?? ? ?? ? ??? ? ?? 
 ? ? ?? ?? ??? ????? ? ? ?? ?? ????? 
 ? ????? ?? ? ? ?? ? ?? ?? ? ???? ? ?? 
 ? ? ? ? ???-? ?? ???? ?? ? ??? ? ? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ? ??? ???? ?? ? ? ??? ? ???? ????? ?? ???? ????? ?? ???? ?? ? ???? ??? ?? ? ?? ??
?????
46
Chapter 5.indd   46 10/06/2024   11:13:57
Reprint 2026-27
????? ???? ?????
??? ??? ?? ?? ? ???? ??
?? 1 ??? ??? ?? ??? ?? ??? ? ??? ??
?? 2 ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ??? 
?? ?? ? ?? ?? ????? ?? ???? ?????? ??? ??? ?? ????? ?? ???? 
??
??? 1 ??
??? 2
1.  ??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
         ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????     
1. ?? ? ? ?? ??? ? ? 
?? ? ?? ?
????? ?
???? 
??? ? ????
2. ??? ???? ?
???? ???, ?? ? ?? ?? ?? ? ??? ? 
 ?? ??? ????? ? ? ???, ? ? ?? ????? ?? ? ??
2. ?? ?? ???? ?????? 
?? ????? ??? ?? ??? 
?? ? ? ??? 
3.  ? ???? ?? ? ??
? ?? ? ???, ???? ?????
? ? ???? 
 ??? ???? ?? ?? ? ??? , ?
???? ??? ?? ? ?? ????
3. ?? ?? ?? ???? ? ?? ?? 
??? ? ?? ???? ?? ?? ??
    ?
?????? ???? ?? ????? ???? ? ?? ?? ????? ?? ?? ?? ??? ? ?? ?? ????? ?? ??? ? ? ??? ?? ??????? ???? ? ??? ? ???? ?? 
??? ???? ?—
(?) “??? ?? ?? ???? ? ???, ? ? ???? ??? ????
      ??? ?? ??? ?? ? ?? ???, ? ??? ??? ?? ?????”
(?) “??? ?? ???? ? ?????, ? ?? ?? ??? ? ? ???
       ??? ? ? ??? ??? ? ???, ? ?? ? ?? ? ??????”
 ?? ?-????? ? ? ???
????? ?? ?? ??? ??? ?? ????? ?? ?? ?? ?????? ? ? ???? ??? ? ? ? ????? ???? ???? ? ???? ?? 
??? ???? ?— 
1. “??? ?? ???? ?? ?? ??, ?? ? ??? ?? ?????
 ???? ?? ??? ?? ????, ???? ?? ?? ??? ? ????”
???? ? ? ???? 
47
Chapter 5.indd   47 11-09-2025   02:55:08
Reprint 2026-27
(?) ?? ?? ? ? ??? ‘????’ ? ? ???? ?? ‘? ???’ ?? ‘??????’ ?? ???? ?? ‘?????’ ??? ?? 
?? ??? ?? ??? ??? ?? ? ?? ? ? ?? ? ???— 
 “????? ???? ?? ?? ??, ?? ??? ? ??????
 ???? ?? ??? ?? ? ???, ? ??? ???? ?? ? ????”
 ??? ?? ??? ?? ?? ??? ? ??? ‘????’ ? ? ???? ?? ‘???’, ‘????? ?’ ? ? ???? ?? ‘?? ???’ ?? 
???? ?? ? ? ??? ‘?? ? ??’ ? ? ???? ?? ‘????’ ?? ? ???? ?? ?? ? ?? ? ? ??? ??? ??? ?? ? ??? ? ?? 
(? ) ?? ?? ? ? ??? ?? ?? ? ? ???? ?? ??? ???? ?? ?? ??? ? ? ??? ?? ???? ??? ? ?? ???? ?? ???? ? ? 
???? ?? ??? ??? ???? ?? ? ??? ???? ? ??? ???? ? ???? ?? ???? ?? ?????? 
2. “????? ?? ???
? ? ?? ? ??, ???? ?????? ? ????
 ??? ? ? ?? ?? ??? ???, ?
???? ????? ? ?? ????”
 ?? ?? ? ? ??? ?? ? ? ?? ? ? ????? ?? ?? ??? ? ? ??? ?????? ??? ?? ??? ?? ?? ? ?? ?? ? ? ?? 
?? ? ? ?? ???? -???? ?? ? ???? ? ???
                 ?????? ?? ?? ?
? ??? ?? ??? ? ? ??-?? ?? ? ? ??? ?? ????? ?? ? ? ? ??? ? ??? ??—
 ? ????-?
????? ?
????? ? ?? ?? ? ? ? ??? ??? ? ??? ?? ? ??? ?? ?? ??? ?? ???? ??? ????? ??? ???? ?? ?? ? ??? 
??? ? ??
????? ??? ?? ???? ?? ?????? ??? ?????? ??? ????
?????
?????
??????
? ?? ??
????
??? ?? ????
?????
48
Chapter 5.indd   48 10/06/2024   11:13:58
Reprint 2026-27
 ? ???? ?? ?? ?? ???? 
“????? ???? ?? ????, ?? ? ? ???? ?? ? ???
???? ?? ? ????, ????, ??? ??, ? ????”
?? ?? ? ? ??? ‘????’ ?? ? ? ? ??? ? ??? ? ??— ? ???? ?, ? ?, ???? 
??? ?? ??? ? ? ? ??? ??? ? ??? ?? ? ??? ?? ?? ?? ?? ??? ?? ???-??? ? ??? ??? ??? ? ? ?? 
????? ??? ??????, ?
??????, ????? ?? ? ???????? ?? ? ? ???? ?? ?? ??? ? ? ??? 
?? – ,   ,    
??? – ,   ,   
?? – ,   ,   
?? – ,   ,   
 ??? ?? ??? ???? ?? ? 
“????? ?? ?? ?? ?? ??, ?? ? ? ?? ???? ??? ??
?? ?? ??? ??? ? ??, ?? ? ??? ????? ???” 
?? ?? ? ? ?? ??? ? ?—  ? ??? ? ?? ? ? ?? ? ? ? ??? ? ??? ? ??  ??? ? ????-? ??? ??? ? ??, 
???? ? ???-? ??? ? ??????? ?? ????? ? ?? ?? ? ? ? ??? ? ? ?? ?????, ????? ? ? ?? ? ??, 
??? ? ? ???- ???? ????-?? ??? ? ?? ?? ???? ? ???-? ??? ? ??????? ? ? ?? ?? ? ?? ?? ??? 
?? ??? ? ?? ?? ? ? ???? ? ? ???? ? ?, ????? ?? ? ? ??? ? ?? ? ???? ?? ??? ???? ? ? ? ? ?? 
????? ????? ??? ??? ??? ? ? ? ?? ?? ???? ? , ? ??? ? ? ?? ?? ?, ???? ? ???? ? ???? ??????  
???? ?? ??
?? ??? ? ?? ?? ?? ? ?? ???? ??? ? ??? ????? ? ?? ??? ??? ?? ? ? ??? ?? ?? ??? ?? 
?? ? ? ?? ? ? ???? ? ?? 
???? ? ? ???? 
49
Chapter 5.indd   49 10/06/2024   11:13:58
Reprint 2026-27
Read More

FAQs on NCERT Textbook: रहीम के दोहे

1. रहीम के दोहे किस समय के बारे में हैं?
उत्तर: रहीम के दोहे मुग़लकाल के बारे में हैं।
2. रहीम के दोहे क्या हैं?
उत्तर: रहीम के दोहे एक प्रकार की हिंदी कविता हैं जो जीवन के मूल्यों और सिख देती हैं।
3. रहीम के दोहे किस प्रकार की भाषा में लिखे गए हैं?
उत्तर: रहीम के दोहे खड़ी बोली में लिखे गए हैं।
4. रहीम के दोहे किस भावना को प्रकट करते हैं?
उत्तर: रहीम के दोहे साहस, साधुता, भ्रातृभाव और ईमानदारी जैसी भावनाओं को प्रकट करते हैं।
5. रहीम के दोहे का क्या मूल्य है?
उत्तर: रहीम के दोहे मानवता, सच्चाई, और अच्छे आचरण की महत्वपूर्णता को समझाते हैं।
Explore Courses for Class 6 exam
Related Searches
Important questions, past year papers, MCQs, NCERT Textbook: रहीम के दोहे, Semester Notes, practice quizzes, Extra Questions, Sample Paper, video lectures, mock tests for examination, Free, ppt, Objective type Questions, Summary, NCERT Textbook: रहीम के दोहे, NCERT Textbook: रहीम के दोहे, Exam, Previous Year Questions with Solutions, Viva Questions, pdf , shortcuts and tricks, study material;