CBSE Class 6  >  Class 6 Notes  >  Hindi  >  NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो

NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो

Download, print and study this document offline
Please wait while the PDF view is loading
 Page 1


???? ??? ???
? ???? ?????
 
??? ??? ???? ? ? ????, ??
??? ???? ?????? 
??? ? ?? ?
????? ? ????, ???? ??? ?? ????
 
??? ???? ????? ?? ????, ???? ? ? ?? ???? ????? 
??? ?-??? ?? ??? ?? ? ???, ???? ?
?? ??????? 
 
?
? ???? ?? ?? ? ?? ????, ??? ? ? ?? ??? ?????
 
??? ??? ? ??
? ??? ???? ???, ? ??? ????? ? ????
 
?? ? ? ???? ??
? ?? ??? ???, ? ?????
? ??? ??????
 
?
????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ??????
       	 — 	 ?
? ????
???? ??? ???? ???? ????
9
Chapter 9.indd   94 10/06/2024   11:23:28
Reprint 2026-27
Page 2


???? ??? ???
? ???? ?????
 
??? ??? ???? ? ? ????, ??
??? ???? ?????? 
??? ? ?? ?
????? ? ????, ???? ??? ?? ????
 
??? ???? ????? ?? ????, ???? ? ? ?? ???? ????? 
??? ?-??? ?? ??? ?? ? ???, ???? ?
?? ??????? 
 
?
? ???? ?? ?? ? ?? ????, ??? ? ? ?? ??? ?????
 
??? ??? ? ??
? ??? ???? ???, ? ??? ????? ? ????
 
?? ? ? ???? ??
? ?? ??? ???, ? ?????
? ??? ??????
 
?
????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ??????
       	 — 	 ?
? ????
???? ??? ???? ???? ????
9
Chapter 9.indd   94 10/06/2024   11:23:28
Reprint 2026-27
??? ?? ??????
???? ? ? ???? ??? ??? ??, ? ? ?
????? ?? ??? ? ?? ? ??? 
???? ? ??? ?? ?? ???? ? ?? 15??? ???? ?? ? ?? ??? ??? 
?
????? ? ? ???? ? ?? ??
?? ? ??? ??
???, ??? ???? ???? 
?? ? ?? ?? ????? ? ?? ?? ??? ??? ? ? ?
??? ??? ? ?? ?? ? ??? ? ??? ?? ????? 
???? ????? ? ?? ? ???? ? ?? ???? ? ???? ?? ?????? ???? ?
???? ??? ?? ?? ?? ??? ?? ?? 
??? ? ??? ??? ?? ? ???? ???? ? ????? ? ?? ???
? ? ?? ?? ??? ??? ?? ???-?????
? ?? 
??? ???? ? ???? ? ??? ?? ? ?? ???? ???
?? ??? ??? ? ??? ?? ????? ??? ??? ? ?? ???? ? ??? 
???? ???? ???? ?? ?????
? ? ? ?? ? ?? ? ??? ?? ?
????? ? ????? ???? ???? ? ???
? 16??? 
???? ?? ??? ??? ???
???? ??? ???
? ???? ???? 
95
Chapter 9.indd   95 10/06/2024   11:23:30
Reprint 2026-27
Page 3


???? ??? ???
? ???? ?????
 
??? ??? ???? ? ? ????, ??
??? ???? ?????? 
??? ? ?? ?
????? ? ????, ???? ??? ?? ????
 
??? ???? ????? ?? ????, ???? ? ? ?? ???? ????? 
??? ?-??? ?? ??? ?? ? ???, ???? ?
?? ??????? 
 
?
? ???? ?? ?? ? ?? ????, ??? ? ? ?? ??? ?????
 
??? ??? ? ??
? ??? ???? ???, ? ??? ????? ? ????
 
?? ? ? ???? ??
? ?? ??? ???, ? ?????
? ??? ??????
 
?
????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ??????
       	 — 	 ?
? ????
???? ??? ???? ???? ????
9
Chapter 9.indd   94 10/06/2024   11:23:28
Reprint 2026-27
??? ?? ??????
???? ? ? ???? ??? ??? ??, ? ? ?
????? ?? ??? ? ?? ? ??? 
???? ? ??? ?? ?? ???? ? ?? 15??? ???? ?? ? ?? ??? ??? 
?
????? ? ? ???? ? ?? ??
?? ? ??? ??
???, ??? ???? ???? 
?? ? ?? ?? ????? ? ?? ?? ??? ??? ? ? ?
??? ??? ? ?? ?? ? ??? ? ??? ?? ????? 
???? ????? ? ?? ? ???? ? ?? ???? ? ???? ?? ?????? ???? ?
???? ??? ?? ?? ?? ??? ?? ?? 
??? ? ??? ??? ?? ? ???? ???? ? ????? ? ?? ???
? ? ?? ?? ??? ??? ?? ???-?????
? ?? 
??? ???? ? ???? ? ??? ?? ? ?? ???? ???
?? ??? ??? ? ??? ?? ????? ??? ??? ? ?? ???? ? ??? 
???? ???? ???? ?? ?????
? ? ? ?? ? ?? ? ??? ?? ?
????? ? ????? ???? ???? ? ???
? 16??? 
???? ?? ??? ??? ???
???? ??? ???
? ???? ???? 
95
Chapter 9.indd   95 10/06/2024   11:23:30
Reprint 2026-27
??? ?? ???? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ???? ??? ?? ???? ???? ???-?? ??? ??? ? ????? ???? ( ?? ) ?????—
(1) ??? ???? ? ? ?? ?? ???? ???? ??? ? ?? ? ?? ??? ??? ?? ? ?? ? ? ?? ?????  
 ? ? ??? ? ?? ????? ????? ??? 
 ? ???? ????, ? ?? ? ??? ???? ??? 
 ? ? ??? ?? ????-?
? ?? ? ??? ??????
 ? ???? ????-???? ??? ??? ? ?? ? ? ?? ? ? ???? ????
(2) ?? ??? ??? ??? ? ? ??? ?? ? ??? ? ?? ?? ? ?? ??? 
 ? ??? ??? ? ?? ???
 ? ???? ?? ? ?? ??? 
 ? ?? ??? ??? ??? ? ?? ??? 
 ? ?? ???? ? ? ?
?? ??? ? ?? ???
(?) ?? ???? ?? ???? ? ? ??? ? ???? ?? ??? ?? ??? ?? ????? ?? ??? ? ?? ???? ??  
???? ? ???? 
???? ?? ??? ?? ?????
??? ??? ?? ? ???? ? ??? ?? ? ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ? ?? ?? ?? ? ???? ?? ??? ?? ????? ??? ? 
??? ???? ?? ?
????? ?? ?? ????? ??? ? ?? ? ?? ??????, ?
???? ?? ?? ???? ???? ? ?? ?? 
?????? ?? ??? ? ????  
?????
96
Chapter 9.indd   96 10/06/2024   11:23:32
Reprint 2026-27
Page 4


???? ??? ???
? ???? ?????
 
??? ??? ???? ? ? ????, ??
??? ???? ?????? 
??? ? ?? ?
????? ? ????, ???? ??? ?? ????
 
??? ???? ????? ?? ????, ???? ? ? ?? ???? ????? 
??? ?-??? ?? ??? ?? ? ???, ???? ?
?? ??????? 
 
?
? ???? ?? ?? ? ?? ????, ??? ? ? ?? ??? ?????
 
??? ??? ? ??
? ??? ???? ???, ? ??? ????? ? ????
 
?? ? ? ???? ??
? ?? ??? ???, ? ?????
? ??? ??????
 
?
????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ??????
       	 — 	 ?
? ????
???? ??? ???? ???? ????
9
Chapter 9.indd   94 10/06/2024   11:23:28
Reprint 2026-27
??? ?? ??????
???? ? ? ???? ??? ??? ??, ? ? ?
????? ?? ??? ? ?? ? ??? 
???? ? ??? ?? ?? ???? ? ?? 15??? ???? ?? ? ?? ??? ??? 
?
????? ? ? ???? ? ?? ??
?? ? ??? ??
???, ??? ???? ???? 
?? ? ?? ?? ????? ? ?? ?? ??? ??? ? ? ?
??? ??? ? ?? ?? ? ??? ? ??? ?? ????? 
???? ????? ? ?? ? ???? ? ?? ???? ? ???? ?? ?????? ???? ?
???? ??? ?? ?? ?? ??? ?? ?? 
??? ? ??? ??? ?? ? ???? ???? ? ????? ? ?? ???
? ? ?? ?? ??? ??? ?? ???-?????
? ?? 
??? ???? ? ???? ? ??? ?? ? ?? ???? ???
?? ??? ??? ? ??? ?? ????? ??? ??? ? ?? ???? ? ??? 
???? ???? ???? ?? ?????
? ? ? ?? ? ?? ? ??? ?? ?
????? ? ????? ???? ???? ? ???
? 16??? 
???? ?? ??? ??? ???
???? ??? ???
? ???? ???? 
95
Chapter 9.indd   95 10/06/2024   11:23:30
Reprint 2026-27
??? ?? ???? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ???? ??? ?? ???? ???? ???-?? ??? ??? ? ????? ???? ( ?? ) ?????—
(1) ??? ???? ? ? ?? ?? ???? ???? ??? ? ?? ? ?? ??? ??? ?? ? ?? ? ? ?? ?????  
 ? ? ??? ? ?? ????? ????? ??? 
 ? ???? ????, ? ?? ? ??? ???? ??? 
 ? ? ??? ?? ????-?
? ?? ? ??? ??????
 ? ???? ????-???? ??? ??? ? ?? ? ? ?? ? ? ???? ????
(2) ?? ??? ??? ??? ? ? ??? ?? ? ??? ? ?? ?? ? ?? ??? 
 ? ??? ??? ? ?? ???
 ? ???? ?? ? ?? ??? 
 ? ?? ??? ??? ??? ? ?? ??? 
 ? ?? ???? ? ? ?
?? ??? ? ?? ???
(?) ?? ???? ?? ???? ? ? ??? ? ???? ?? ??? ?? ??? ?? ????? ?? ??? ? ?? ???? ??  
???? ? ???? 
???? ?? ??? ?? ?????
??? ??? ?? ? ???? ? ??? ?? ? ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ? ?? ?? ?? ? ???? ?? ??? ?? ????? ??? ? 
??? ???? ?? ?
????? ?? ?? ????? ??? ? ?? ? ?? ??????, ?
???? ?? ?? ???? ???? ? ?? ?? 
?????? ?? ??? ? ????  
?????
96
Chapter 9.indd   96 10/06/2024   11:23:32
Reprint 2026-27
???? ???? ?? ?
??? ? ?? 1. ? ????
1. ??? ????? ?? ?? ???? (??? ?
??? ?? ?? ? ?? ???? ??? 
?? ???? ??? ?? ? ?? ???? ???)?
2. ??? 2. ?? ?? ? ??? (??? ??? ?? ?? ?? ??? ??? ? ? ??? ????? 
???? ??, ?? ?? ??? ? ??? ?? ??? ? ??? ?
??? ?? ?? ??? 
?? ??? ?? ?? ? ?????? ?? ??? ?? ??? ? ?????)
3. ?? ? ?? 
??? ???
3. ??? ?? ?? ?? ???? ?? ? ?????? ?? ? ??? ??? ? ?? ? ? 
?? ?? ? ? ?? ? ? ? ?? ?????? ? ??? ?? ?? ?? ????? ??? 
??? ????-??? ? ?? ???? ?? (? ???— ?
? ?, ??? ???) ?? 
?? ??? , ?? ??? ??? ? ?? ?? ?? ?
 
4. ?
????? 4. ?????, ?? ??? ??? ?? ???, ??? ??? ?? ?? ??? ??? ?? ???? ???
5. ?? ??? 5. ? ?? ??? ? ????, ?? ??? ???? ????, ? ???, ????
6.  ???? 6. ??? ????? ??? ?? ? ? ?? ?? , ?? ??? ??? ? ? ?
??? ?????
7. ???? 7. ?? ??? ? ? ??? ?? ??? ? ? ?? ???? ?? ?? ??? 
8. ??? ?-??? 8. ???? ?? ???? ?
? ??, ???? (??? ??? ?? ?? ?? ??? ??? 
?? ? ??-??? ??? ???? ??? ???? ? ? ??? ???? ? ?)?
    ?
????????? ? ?? ????? ??? ??? ?? ? ???? ? ? ? ?
???? ??? ???? ?? ?? ???? ????? ???? ? ?? ???? ?? ?? ?? ?? ??? ?? ???? 
???? ???? ??? ???? ??? ? ?? ???? ???? ?? ??? ???? ??? ? ? ?? ???? ?? ??? ?? 
???? ? ??? ? ???? ?? ??? ???? ??
(?) “??? ??? ???? ? ? ??? ?, ?? ??? ???? ?????” 
(?) “?????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ?????”
???? ??? ???
? ???? ???? 
97
Chapter 9.indd   97 10/06/2024   11:23:32
Reprint 2026-27
Page 5


???? ??? ???
? ???? ?????
 
??? ??? ???? ? ? ????, ??
??? ???? ?????? 
??? ? ?? ?
????? ? ????, ???? ??? ?? ????
 
??? ???? ????? ?? ????, ???? ? ? ?? ???? ????? 
??? ?-??? ?? ??? ?? ? ???, ???? ?
?? ??????? 
 
?
? ???? ?? ?? ? ?? ????, ??? ? ? ?? ??? ?????
 
??? ??? ? ??
? ??? ???? ???, ? ??? ????? ? ????
 
?? ? ? ???? ??
? ?? ??? ???, ? ?????
? ??? ??????
 
?
????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ??????
       	 — 	 ?
? ????
???? ??? ???? ???? ????
9
Chapter 9.indd   94 10/06/2024   11:23:28
Reprint 2026-27
??? ?? ??????
???? ? ? ???? ??? ??? ??, ? ? ?
????? ?? ??? ? ?? ? ??? 
???? ? ??? ?? ?? ???? ? ?? 15??? ???? ?? ? ?? ??? ??? 
?
????? ? ? ???? ? ?? ??
?? ? ??? ??
???, ??? ???? ???? 
?? ? ?? ?? ????? ? ?? ?? ??? ??? ? ? ?
??? ??? ? ?? ?? ? ??? ? ??? ?? ????? 
???? ????? ? ?? ? ???? ? ?? ???? ? ???? ?? ?????? ???? ?
???? ??? ?? ?? ?? ??? ?? ?? 
??? ? ??? ??? ?? ? ???? ???? ? ????? ? ?? ???
? ? ?? ?? ??? ??? ?? ???-?????
? ?? 
??? ???? ? ???? ? ??? ?? ? ?? ???? ???
?? ??? ??? ? ??? ?? ????? ??? ??? ? ?? ???? ? ??? 
???? ???? ???? ?? ?????
? ? ? ?? ? ?? ? ??? ?? ?
????? ? ????? ???? ???? ? ???
? 16??? 
???? ?? ??? ??? ???
???? ??? ???
? ???? ???? 
95
Chapter 9.indd   95 10/06/2024   11:23:30
Reprint 2026-27
??? ?? ???? ? ??? ?? (?) ???? ??? ?? ???? ??? ?? ???? ???? ???-?? ??? ??? ? ????? ???? ( ?? ) ?????—
(1) ??? ???? ? ? ?? ?? ???? ???? ??? ? ?? ? ?? ??? ??? ?? ? ?? ? ? ?? ?????  
 ? ? ??? ? ?? ????? ????? ??? 
 ? ???? ????, ? ?? ? ??? ???? ??? 
 ? ? ??? ?? ????-?
? ?? ? ??? ??????
 ? ???? ????-???? ??? ??? ? ?? ? ? ?? ? ? ???? ????
(2) ?? ??? ??? ??? ? ? ??? ?? ? ??? ? ?? ?? ? ?? ??? 
 ? ??? ??? ? ?? ???
 ? ???? ?? ? ?? ??? 
 ? ?? ??? ??? ??? ? ?? ??? 
 ? ?? ???? ? ? ?
?? ??? ? ?? ???
(?) ?? ???? ?? ???? ? ? ??? ? ???? ?? ??? ?? ??? ?? ????? ?? ??? ? ?? ???? ??  
???? ? ???? 
???? ?? ??? ?? ?????
??? ??? ?? ? ???? ? ??? ?? ? ??? ??? ?? ???? ???? ?? ?? ? ?? ?? ?? ? ???? ?? ??? ?? ????? ??? ? 
??? ???? ?? ?
????? ?? ?? ????? ??? ? ?? ? ?? ??????, ?
???? ?? ?? ???? ???? ? ?? ?? 
?????? ?? ??? ? ????  
?????
96
Chapter 9.indd   96 10/06/2024   11:23:32
Reprint 2026-27
???? ???? ?? ?
??? ? ?? 1. ? ????
1. ??? ????? ?? ?? ???? (??? ?
??? ?? ?? ? ?? ???? ??? 
?? ???? ??? ?? ? ?? ???? ???)?
2. ??? 2. ?? ?? ? ??? (??? ??? ?? ?? ?? ??? ??? ? ? ??? ????? 
???? ??, ?? ?? ??? ? ??? ?? ??? ? ??? ?
??? ?? ?? ??? 
?? ??? ?? ?? ? ?????? ?? ??? ?? ??? ? ?????)
3. ?? ? ?? 
??? ???
3. ??? ?? ?? ?? ???? ?? ? ?????? ?? ? ??? ??? ? ?? ? ? 
?? ?? ? ? ?? ? ? ? ?? ?????? ? ??? ?? ?? ?? ????? ??? 
??? ????-??? ? ?? ???? ?? (? ???— ?
? ?, ??? ???) ?? 
?? ??? , ?? ??? ??? ? ?? ?? ?? ?
 
4. ?
????? 4. ?????, ?? ??? ??? ?? ???, ??? ??? ?? ?? ??? ??? ?? ???? ???
5. ?? ??? 5. ? ?? ??? ? ????, ?? ??? ???? ????, ? ???, ????
6.  ???? 6. ??? ????? ??? ?? ? ? ?? ?? , ?? ??? ??? ? ? ?
??? ?????
7. ???? 7. ?? ??? ? ? ??? ?? ??? ? ? ?? ???? ?? ?? ??? 
8. ??? ?-??? 8. ???? ?? ???? ?
? ??, ???? (??? ??? ?? ?? ?? ??? ??? 
?? ? ??-??? ??? ???? ??? ???? ? ? ??? ???? ? ?)?
    ?
????????? ? ?? ????? ??? ??? ?? ? ???? ? ? ? ?
???? ??? ???? ?? ?? ???? ????? ???? ? ?? ???? ?? ?? ?? ?? ??? ?? ???? 
???? ???? ??? ???? ??? ? ?? ???? ???? ?? ??? ???? ??? ? ? ?? ???? ?? ??? ?? 
???? ? ??? ? ???? ?? ??? ???? ??
(?) “??? ??? ???? ? ? ??? ?, ?? ??? ???? ?????” 
(?) “?????? ?? ??? ??? ? ????, ?? ?? ?
? ? ?????”
???? ??? ???
? ???? ???? 
97
Chapter 9.indd   97 10/06/2024   11:23:32
Reprint 2026-27
 ???-???? ?? ? ? ?? ?
??? ?? ?? ??? ??? ?? ???? ?? ?? ?????? ? ???? ??? ?? ???? ? ????? ???? ???? ? ???? ?? 
??? ???? ?—
(?) ?? ??? ?? ??? ??? ?? ??? ? ???? ??? ? ??-??? ????? ???
(?) ????? ???? ?? ?? ??? ??? ?? ????? ??? ??? ?? ? ??? ??? ?? ???
 ????? ? ?? ?? ???
“??? ??? ???? ? ? ????, ?? ??? ???? ??????
??? ? ?? ?
????? ??? ??, ???? ??? ?? ????”
?? ?
???? ??? ?? ?
??? ? ?? ??? ?? ???? ? ?? ?????? ‘?????’ ?? ‘???’ ??? ?? ????? ?? ?
??? ? 
????? ?? ? ??? ??? ?? ?? ????? ?? ‘? ??’ ? ??? ???? ?? ???? ?? ??? ??? ??? ?
???? ?? ?
??? ? ?? ? 
?? ? ?? ?? ??? ??? ???? ? ?? ???? ???? ?? ????????? ????? ? ? ?? ? ? ?? ?? ????? 
???? ???? 
(?) ?? ??? ?? ?? ??? ??? ?? ???? ?? ????-???? ?? ?? ? ?? ?? ??? ?? ??? ?? 
?? ??????
? ?? ? ??? ?????, ? ??? ?? ?? ?? ?
??? ? ?
???? ? ?? ? ?? ? ? ???? ??? ?? 
???? ?? ????
(?) ???? ?? ?? ?? ? ??? ?? ??? ? ??? ??? ? ??? ???? ?? ???? 
 ??
???? ?? ????? ?? ???? ?? ?? ??? ?? ??? ? ???? ?? ???—
(?) ?? ??? ??? ???? ??? ????? ?? ? ? ?? ???? ?? ??? ??? ???
(?) ? ? ???? ????? ?? ?? ??? ??? ?? ??? ?? ??? ?? ??, ?? ? ?? ??? ?????
   ?????? ? ? ???
???? ?? ??? ?? ? ??? ?? ? ? ?????? ??? ?? ?? ???? ????? ???? ? ? ?? ? ?? ??????, ??? ? 
???? ? ?? ?? ??????? ?? ? ????? ?? ?? ??? ? ????
?????
98
Chapter 9.indd   98 10/06/2024   11:23:33
Reprint 2026-27
Read More

FAQs on NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो

1. कहानी में कौन-कौन से चरित्र हैं?
Ans. कहानी में मधुबाला, मयूरी, और मधुर हैं।
2. मयूरी के परिवार का वर्णन कैसा है?
Ans. मयूरी के परिवार में माँ, पिताजी, छोटी बहन, एवं उनके पुच्छवाले भाई हैं।
3. कहानी में कौन से मुख्य संदेश हैं?
Ans. कहानी में अनुशासन का महत्व, समाज में महिलाओं की स्थिति, और अपने परिवार के साथ संबंधों का महत्व जैसे मुख्य संदेश हैं।
4. कहानी में मयूरी के साथ कैसा व्यवहार किया गया था?
Ans. मयूरी के साथ अन्याय किया गया था जब उसे अपने परिवार द्वारा माखन नहीं खाने दिया गया।
5. कहानी का नाम क्या है और इसका महत्व क्या है?
Ans. कहानी का नाम "मैया मैं नहिं माखन खायो" है, जो दिखाता है कि मयूरी को उसके परिवार द्वारा अन्याय किया जाता है।
Explore Courses for Class 6 exam
Related Searches
shortcuts and tricks, study material, Sample Paper, Previous Year Questions with Solutions, NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो, video lectures, Important questions, Semester Notes, Extra Questions, Objective type Questions, practice quizzes, mock tests for examination, past year papers, pdf , Summary, NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो, Free, Exam, Viva Questions, ppt, NCERT Textbook: मैया मैं नहिं माखन खायो, MCQs;