NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev

कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes

Created by: Vp Classes

Class 6 : NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev

The document NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev is a part of the Class 6 Course कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes.
All you need of Class 6 at this link: Class 6

Page No - 43

Q.1. उच्चारणं कुरुत-

 यत्र यदा अपि अहर्निशम्
 तत्र तदा अद्य अधुना
 कुत्र कता श्वः एव
 अत्र एकदा     ह्यः कुतः
 अन्यत्र च प्रातः  सायम्

Ans. विद्यार्थी इसका उच्चारण स्वयं करें।


Page No - 44

Q.2.मञ्जूषातः उचितम् अव्ययपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
अद्य, अपि, प्रातः, कदा, सर्वदा, अधुना
(क) ......................... भ्रमणं स्वास्थ्याय भवति।
Ans.
प्रातः भ्रमणं स्वास्थ्याय भवति।

(ख) ......................... सत्यं वद।
Ans.
सर्वदा सत्यं वद।

(ग) त्वं ..................... मातुलगृहं गमिष्यसि?
Ans.
त्वं कदा मातुलगृहं गमिष्यसि?

(घ) दिनेशः विद्यालयं गच्छति, अहम्    ............................ तेन सह गच्छामि।
Ans.
दिनेशः विद्यालयं गच्छति, अहम् अपि तेन सह गच्छामि।

(ङ) ............................. विज्ञानस्य युगः अस्ति।
Ans.
अधुना विज्ञानस्य युगः अस्ति।

(च) ............................. रविवासरः अस्ति।
Ans.
अद्य रविवासरः अस्ति।

Q.3. अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तरं लिखत-
(क) शृगालस्य मित्रं कः आसीत्?
Ans.
शृगालस्य मित्रं बकः आसीत्।

(ख) स्थालीतः कः भोजनं न अखादत्?
Ans.
स्थालीतः बकः भोजनं न अखादत्।

(ग) बकः शृगालाय भोजने किम् अयच्छत्?
Ans.
बकः शृगालाय भोजने संकीर्णमुखे कलशे क्षीरोदनम् अयच्छत्।

(घ) शृगालस्य स्वभावः कीदृशः भवति?
Ans.
शृगालस्य स्वभावः कुटिलस्वभावः भवति।

Q.4. पाठात् पदानि चित्वा अधोलिखितानां विलोमपदानि लिखत-
यथा - शत्रुः - मित्रम्
(क) सुखदम् .....

Ans. दुखदम्

(ख) दुर्व्यवहारः .....
Ans.
सद्व्यवहारः

(ग) शत्रुता .....
Ans.
मित्रता

(घ) सायम् .....
Ans.
प्रातः

(ङ) अप्रसन्नः .....
Ans. प्रसन्नः

(च) असमर्थः .....
Ans.
समर्थ


Page No - 45

Q.5. मञ्जूषातः समुचितपदानि चित्वा कथां पूरयत-
मनोरथैः, पिपासितः, उपायम्, स्वल्पम्, पाषाणस्य, कार्याणि, उपरि, सन्तुष्टः, पातुम्, इतस्ततः, कुत्रापि
NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev
एकदा एकः काकः ......................... आसीत्। सः जलं पातुम् ......................... अभ्रमत्। परं ........................... जलं न प्राप्नोत। अन्ते सः एकं घटम् अपश्यत्। घटे ............................. जलम् आसीत्। अतः सः जलम् ............................... असमर्थः अभवत्। सः एकम् ..................... अचिन्तयत्। सः ...................................... खण्डानि घटे अक्षिपत्। एवं क्रमेण घटस्य जलम् ........................... आगच्छत्। काकः जलं पीत्वा .............................. अभवत्। परिश्रमेण एव ................................ सिध्यन्ति न तु ......................................।
Ans.

NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev
एकदा एकः काकः पिपासितः आसीत्। सः जलं पातुम् इतस्ततः अभ्रमत्। परं कुत्राणि जलं न प्राप्नोत। अन्ते सः एकं घटम् अपश्यत्। घटे स्वल्पम् जलम् आसीत्। अतः सः जलम् पातुम् असमर्थः अभवत्। सः एकम् उपायम् अचिन्तयत्। सः पाषाणस्य खण्डानि घटे अक्षिपत्। एवं क्रमेण घटस्य जलम् उपरि आगच्छत्। काकः जलं पीत्वा संतुष्टः अभवत्। परिश्रमेण एव कार्याणि सिध्यन्ति न तु मनोरथैः

Q.6. तत्समशब्दान् लिखत-
यथा-    सियार     -    शृगालः

 कौआ .....
 मक्खी     .....
 बन्दर .....
 बगुला .....
 चोंच .....
 नाक .....

Ans.

 कौआ काकः
 मक्खी  मक्षिकाः
 बन्दर वानरः
 बगुला बकः
 चोंच चञ्चुः
 नाक नासिकाः

Complete Syllabus of Class 6

Dynamic Test

Content Category

Related Searches

NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev

,

NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev

,

Exam

,

Free

,

Sample Paper

,

NCERT Solutions - बकस्य प्रतिकारः Notes | EduRev

,

study material

,

video lectures

,

Important questions

,

practice quizzes

,

Summary

,

Previous Year Questions with Solutions

,

mock tests for examination

,

MCQs

,

pdf

,

Semester Notes

,

Viva Questions

,

shortcuts and tricks

,

Objective type Questions

,

ppt

,

Extra Questions

,

past year papers

;