NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes

Created by: Vp Classes

Class 6 : NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

The document NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev is a part of the Class 6 Course कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes.
All you need of Class 6 at this link: Class 6

Page No - 3

Q.1. (क) उच्चारणं कुरुत।

 छात्रः गजः घटः
 शिक्षकः मकरः दीपकः
 मयूरः बिडालः अश्वः
 शुकः मूषकः चन्द्रः
 बालकः चालकः गायकः

Ans. नोटः इस प्रश्न का उत्तर विद्यार्थियों को स्वयं बोलकर करना है। अतः विद्यार्थी इन्हें स्वयं पढ़कर बोले।

(ख) चित्राणि दृष्ट्वा पदानि उच्चारयत।
कृषकः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
वृषभः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
भल्लूकः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
मण्डूकः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
कपोतः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
पर्यङ्कः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
दूरभाषः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
काकः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
सौचिकः NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. 
नोटः इस प्रश्न का उत्तर विद्यार्थियों को स्वयं बोलकर करना है। अतः विद्यार्थी इन्हें स्वयं पढ़कर बोले।


Page No - 4

Q.2. (क) वर्णसंयोजनेन पदं लिखत-
यथा
च् + अ + ष् + अ + क् + अः = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
स् + औ + च् + इ + क् + अः =  NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
श् + उ + न् + अ + क् + औ =NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
ध् + आ + व् + अ + त् + अः =NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
व् + ऋ + द् + ध् + आः = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
ग् + आ + य्+ अ + न् + त् + इ =NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

Ans. 
स् + औ + च् + इ + क् + अः = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
श् + उ + न् + अ + क् + औ = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
ध् + आ + व् + अ + त् + अः = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
व् + ऋ + द् + ध् + आः = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
ग् + आ + य्+ अ + न् + त् + इ = NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

(ख) पदानां वर्णविच्छेदं प्रदर्शयत-
यथा = ल्+अ+घ्+उः
सीव्यति = ..................................
वर्णाः = ..................................
कुक्कुरौ = ..................................
मयूराः = ..................................
बालकः = ..................................
Ans.
 
सीव्यति = स् + ई + व् + य् + त् + इ
वर्णाः = व् + अ + र् + ण् + आः
कुक्कुरौ = क् + उ + क् + क् + उ + र् + औ
मयूराः = म् + अ + य् + ऊ + र् + आः
बालकः = ब् + आ + ल् + क् + अः


Page No - 5

Q.3. उदाहरणं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
यथा-
Example:- चषकः    चषकौ    चषकाः

 ..... बलीवर्दौ .....
 शुनकः ..... .....
 ..... ..... मृगाः
 ..... सौचिकौ .....
 मयूरः ..... .....

Ans.

बलीवर्दः बलीवर्दौ बलीवर्दाः
 शुनकः शुनकौ शुनकाः
 मृगः मृगौ मृगाः
 सौचिकः सौचिकौ सौचिकाः
 मयूरः मयूरौ मयूराः


Q.4. चित्राणि दृष्ट्वा संस्कृतपदानि लिखत-
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev .....
Ans. 
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev गजः
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
काकः
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev 
चन्द्रः
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
तालः
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev 
ऋक्षः
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev 
बिडालः


Page No - 6

Q.5. चित्रं दृष्टवा उत्तरं लिखत-
यथा - बालकः किं करोति?
बालकः पठति
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

(क) अश्वौ किं कुरुतः?
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. अश्वौ धावतः

(ख) कुक्कुराः किं कुर्वन्ति?
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. कुक्कुराः बुक्कन्ति    

(ग) छात्रौ किं कुरुतः?
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. छात्रौ गायतः    

(घ) कृषकः किं करोति?
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. कृषकः क्षेत्र कर्षति।

(ङ) गजौ किं कुरुतः?
NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev
Ans. गजौ चलतः


Page No - 7

Q.6. पदानि संयोज्य वाक्यानि रचयत-

 गजाः नृत्यन्ति
 सिंहौ गायति
 गायकः पठतः
 बालकौ चलन्ति
 मयूराः गर्जतः

Ans.

 गजाः चलन्ति
 सिंहौ गर्जतः
 गायकः गायति
 बालकौ पठतः
 मयूराः नृत्यन्ति


Page No - 8

Q.7. मञ्जूषातः पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
नृत्यन्ति, गर्जतः, धावति, चलतः, फलन्ति, खादति
(क) मयूराः ................।    
(ख) गजौ ..................।   
(ग) वृक्षाः ..................।
(घ) सिंहौ .....................।
(ङ) वानरः ....................।
(च) अश्वः .....................।
Ans.  

(क) मयूराः नृत्यन्ति    
(ख) गजौ चलतः    
(ग) वृक्षाः फलन्ति   
(घ) सिंहौ गर्जतः
(ङ) वानरः खादति 
(च) अश्वः धावति

Q.8. सः, तौ, ते इत्येतेभ्यः उचितं सर्वनामपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
यथा-  अश्वः धावति।  सः धावति।
(क) गजाः चलन्ति।    ................ चलन्तिः।
(ख) छात्रौ पठतः।    ................. पठतः।  
(ग) वानराः क्रीडन्ति।  ................ क्रीडन्ति।
(घ) गायकः गायति।   ................ गायति।
(ङ) मयूराः नृत्यन्ति।   ................ नृत्यन्ति।
Ans.

(क) गजाः चलन्ति।   ते चलन्तिः।
(ख) छात्रौ पठतः।   तौ पठतः।  
(ग) वानराः क्रीडन्ति।   ते क्रीडन्ति।
(घ) गायकः गायति।    सः गायति।
(ङ) मयूराः नृत्यन्ति।   ते नृत्यन्ति।

Complete Syllabus of Class 6

Dynamic Test

Content Category

Related Searches

Important questions

,

Objective type Questions

,

past year papers

,

Extra Questions

,

practice quizzes

,

Free

,

MCQs

,

video lectures

,

study material

,

NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

,

ppt

,

Summary

,

Previous Year Questions with Solutions

,

shortcuts and tricks

,

NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

,

Sample Paper

,

Exam

,

NCERT Solutions - शब्दपरिचयः 1 Notes | EduRev

,

Semester Notes

,

Viva Questions

,

mock tests for examination

,

pdf

;