NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes

Class 6 : NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

The document NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev is a part of the Class 6 Course कक्षा - 6 संस्कृत (Class 6 Sanskrit) by VP Classes.
All you need of Class 6 at this link: Class 6

Page No - 11

Q.1. (क) उच्चारणं कुरुत।

 छात्रा लता  प्रयोगशाला लेखिका
 शिक्षिका पेटिका माला सेविका
 नौका छुरिका कलिका गायिका

Ans. इस प्रश्न का उत्तर विद्यार्थियों को स्वयं बोलकर करना है। अतः विद्यार्थी इन्हें स्वयं पढ़कर बोले।

(ख) चित्राणि दृष्ट्वा पदानि उच्चारयत।
सूचिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
पिपीलिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
कुञ्चिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
द्विचक्रिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
उत्पीठिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
मक्षिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
अग्निपेटिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
मापिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
वीणा NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. चित्र देखकर स्वयं उच्चारित करने का प्रयास करें।
सूचिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
पिपीलिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
कुञ्चिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
द्विचक्रिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
उत्पीठिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
मक्षिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
अग्निपेटिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
मापिका NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
वीणा NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev


Page No - 12

Q.2. (क) वर्णसंयोजनं कृत्वा पदं कोष्ठके लिखत-
यथा-
Example:- क् + उ + र् + उ + त् + अः = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
उ + द् + य् + आ + न् + ए = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
स् + थ् + आ + ल् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
घ् + अ + ट् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
स् + त् + र् + ई + ल् + इ + ङ् + ग् + अः = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
म् + आ + प् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. 
उ + द् + य् + आ + न् + ए = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
स् + थ् + आ + ल् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
घ् + अ + ट् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
स् + त् + र् + ई + ल् + इ + ङ् + ग् + अः = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
म् + आ + प् + इ + क् + आ = NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

(ख) पदानां वर्णविच्छेदं प्रदर्शयत-
यथा- कोकिले = क् + ओ + क् + इ + ल् + ए
चटके = .....
धाविकाः = .....
कुञ्चिका = .....
खट्वा = .....
छुरिका = .....
Ans. 
चटके = च् + अ + ट् + अ + क् + ए
धाविकाः = ध + आ + व् + इ + क् + आः
कुञ्चिका = क् + उ + ञ् + च् + इ + क् + आ
खट्वा  = ख् + अ + ट् + व् + आ
छुरिका = छ् + उ + र् + इ + क् + आ


Page No - 13

Q.3. चित्रं दृष्ट्वा संस्कृतपदं लिखत-
(क) NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. उत्पीठिका

(ख) NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. पेटिका

(ग) NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. नौका

(घ)NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. चटका

(ङ) NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev
Ans. महिला


Q.4. वचनानुसारं रिक्तस्थानानि पूरयत-
Example:- एकवचनम्  द्विचनम्   बहुवचनम्
यथा- लता  लते  लताः

 एकवचनम्
 द्विचनम् बहुवचनम्
 गीता ..... .....
 ..... पेटिके .....
 ..... ..... खट्वाः
 सा ..... .....
 ..... रोटिके .....

Ans.

 एकवचनम् द्विचनम् बहुवचनम्
 गीता गीते गीताः
 पेटिका पेटिके पेटिकाः
 खट्वा खट्वे खट्वाः
 सा ते ताः
 रोटिका रोटिके रोटिकाः


Page No - 14

Q.5. कोष्ठकात् उचितं शब्दं चित्वा वाक्यं पूरयत-
यथा- बालिका पठित। (बालिका/बालिकाः)
(क) .................. चरतः। (अजाः/अजे)
Ans. अजेः चरतः। (अजाः/अजे)

(ख) .................. सन्ति। (द्विचक्रिके/द्विचक्रिकाः)
Ans. द्विचक्रिका सन्ति। (द्विचक्रिके/द्विचक्रिकाः)

(ग) .................. चलति। (नौके/नौका)
Ans. नौका चलति। (नौके/नौका)

(घ) .................. अस्ति। (सूचिके/सूचिका)
Ans. सूचिका अस्ति। (सूचिके/सूचिका)

(ङ) .................. उत्पतन्ति। (मक्षिकाः/मक्षिके)
Ans. मक्षिकाः उत्पतन्ति। (मक्षिकाः/मक्षिके)

Q.6. सा, ते, ता: इत्येतेभ्यः उचितं सर्वनामपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
Example:- यथा - लता अस्ति।  सा अस्ति।
(क) महिलाः धावन्ति।  ............... धावन्ति।
(ख) सुधा वदति। – ................ वदति।  
(ग) जवनिके दोलतः।  ................ दोलतः।
(घ) पिपीलिकाः चलन्ति।  ................ चलन्ति।
(ङ) चटके कूजतः।  ................. कूजतः।
Ans.
(क) महिलाः धावन्ति।  ताः धावन्ति।
(ख) सुधा वदति।  सा वदति।
(ग) जवनिके दोलतः।  ते दोलतः।
(घ) पिपीलिकाः चलन्ति।  ताः  चलन्ति।
(ङ) चटके कूजतः।  ते कूजतः।


Page No - 15

Q.7. मञ्जूषातः कर्तृपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
लेखिका, बालकः, सिंहाः, त्रिचक्रिका, पुष्पमालाः
(क) ................... सन्ति।
Ans. पुष्पमालाः सन्ति।  

(ख) ..................... पश्यति।
Ans. बालकः पश्यति।

(ग) ..................... लिखति।
Ans. लेखिका लिखति।

(घ) ..................... गर्जन्ति।
Ans. सिंहाः गर्जन्ति।

(ङ) ..................... चलति।
Ans. त्रिचक्रिका चलति।

Q.8. मञ्जूषातः कर्तृपदानुसारं क्रियापदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
गायतः, नृत्यति, लिखन्ति, पश्यन्ति, विहरतः
(क) सौम्या ................ ।
Ans. सौम्या नृत्यति ।    

(ख) चटके ..................।
Ans. चटके विहरतः

(ग) बालिके .................।
Ans. बालिके गायतः ।

(घ) छात्राः ..................।
Ans. छात्राः लिखन्ति

(ङ) जनाः ..................।
Ans. जनाः पश्यन्ति

Offer running on EduRev: Apply code STAYHOME200 to get INR 200 off on our premium plan EduRev Infinity!

Complete Syllabus of Class 6

Dynamic Test

Content Category

Related Searches

Extra Questions

,

shortcuts and tricks

,

NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

,

Previous Year Questions with Solutions

,

Semester Notes

,

Exam

,

pdf

,

Important questions

,

Summary

,

NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

,

ppt

,

past year papers

,

Free

,

Sample Paper

,

MCQs

,

mock tests for examination

,

video lectures

,

study material

,

practice quizzes

,

NCERT Solutions - शब्द परिचयः 2 Notes | EduRev

,

Objective type Questions

,

Viva Questions

;