CBSE Class 9  >  Class 9 Notes  >  संस्कृत कक्षा 9 (Sanskrit )  >  अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution

अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: - NCERT Solution

प्रश्न 1: एकपदेन उत्तरं लिखत -
(क) कवि: कां सम्बोधयति ?
उत्तर: वाणीं/सरस्वतीम्

(ख) कवि: वाणीं कां वादयितुं प्रार्थयति ?
उत्तर: वीणाम्

(ग) कीदृशीं वीणांं निनादयितुं प्रार्थयाति ?
उत्तर: नवीनामयी

(घ) गितिंं कथं गातु कथयति ?
उत्तर: मृदुम्

(ङ) सरसा: रसाला: कदा लसन्ति ?
उत्तर: वसन्ते

प्रश्न 2: पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत ।
(क) कवि: वाणींं किं कथयति ?
उत्तर: कविः वाणी नवीनाम् वीणां वादयितुम् ललितनीतिलीनां गीतिं मृदुं च गातुम् कथयति।

(ख) वसन्ते किंं भवति ?
उत्तर: वसन्ते मधुरमञ्जरी-पिञ्जरीभूतमालाः सरसा: रसालाः लसन्ति। ललित-कोकिलाकाकलीनां कलापाः च विलसन्ति।

(ग) सलिलं तव वीणामाकर्ण्य कथम् उच्चलेत् ?
उत्तर: सलिलं तव वीणामाकर्ण्य सलीलं (क्रीडायुक्तम्) उच्चलेत्।

(घ) कवि: भगवतीं भारतीं कस्या: तीरे मधुमाधवीनां नतां पङिक्म् अवलोक्य वीणांं वादयितुं कथयति ?
उत्तर: कविः भगवतीं भारती कालिन्दात्मजायाः तीरे मधुमाधवीनां नतां पंक्तिम् अवलोक्य वीणां वादयितुम् कथयति।

प्रश्न 3: 'क' स्तंभे पदानि 'ख' स्तंभे तेषांं पर्यायपदानि दत्रानि। तानि चित्वा पदानां समक्षे  लिखत ।
अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solutionउत्तर:
अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution

प्रश्न 4: अधोलिखित पदानि प्रयुज्य संस्कृत भाषया वाक्यरचनांं कुरुत -
(क) निनादय
(ख) मन्दमन्दम्
(ग) मारुतः
(घ) सलिलम्
(ङ) सुमनः
उत्तर: 
(क) निनादय - शारदे! मधुराम् वीणां निनादय।
(ख) मन्दमन्दम् - प्रात: मन्दमन्दम् वायुः प्रसरति।
(ग) मारुतः - शुद्धः मारुतः स्वास्थ्यलाभप्रदः भवति।
(घ) सलिलम् - स्वच्छम् सलिलम् पानीयम्।
(ङ) सुमनः- उद्याने मनोहरः सुमनः विकसति।

प्रश्न 5: प्रथमश्लोकस्य आशयं हिन्दी भाषया आङ्गल भाषया वा लिखत -
उत्तर: प्रथमश्लोकस्य आशय - हे सरस्वती! नवीन वीणा बजाओ, सुन्दर नीतियों से युक्त मधुर गीत गाओ।

प्रश्न 6: अधोलिखितपदानां विलोमपदानि लिखत -
(क) कठोरम् - ______
(ख) कटु - ______
(ग) शीघ्रम् - ______
(घ) प्राचीनम् - ______
(ङ) नीरसः - ______
उत्तर: 
(क) कठोरम् - कोमलम् ।
(ख) कटु - मधुरम् ।
(ग) शीघ्रम - शनै: शनै:।
(घ) प्राचीनम् - नवीनाम्।
(ङ) नीरस: - सरस:।

The document अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution is a part of the Class 9 Course संस्कृत कक्षा 9 (Sanskrit Class 9).
All you need of Class 9 at this link: Class 9

FAQs on अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: - NCERT Solution

1. भारतीवसन्तगीति के मुख्य विषय क्या हैं ?
Ans. भारतीवसन्तगीति में प्रेम, प्रकृति और भारतीय संस्कृति की सुंदरता का वर्णन किया गया है। इसमें वसंत ऋतु के आगमन के साथ जीवन में नए उत्साह और रंगों की बात की गई है।
2. भारतीवसन्तगीति में किन कवियों का उल्लेख किया गया है ?
Ans. इस गीत में प्रमुख रूप से भारतीय कवियों का उल्लेख किया गया है, जिनमें रवींद्रनाथ ठाकुर और सुमित्रानंदन पंत जैसे महान कवियों का नाम शामिल है। ये कवि अपने काव्य में प्राकृतिक सौंदर्य और प्रेम की भावनाओं को व्यक्त करते हैं।
3. "भारतीवसन्तगीति" का रचनाकाल क्या है ?
Ans. "भारतीवसन्तगीति" का रचनाकाल 20वीं सदी के प्रारंभिक वर्षों में है, जब भारतीय साहित्य में नई विचारधाराएं और प्रवृत्तियाँ उभर रही थीं। यह रचना भारतीय संस्कृति के प्रति प्रेम और समर्पण को दर्शाती है।
4. इस गीत में वसंत ऋतु का क्या महत्व बताया गया है ?
Ans. इस गीत में वसंत ऋतु को जीवन का प्रतीक माना गया है। वसंत का आगमन नई आशाएँ और उमंगें लाता है, जो जीवन को आनंदित करता है। यह ऋतु प्रेम और सौंदर्य का समय है, जहाँ प्रकृति अपने पूर्ण आभा में होती है।
5. "भारतीवसन्तगीति" का पाठ करने से छात्रों को क्या सीखने को मिलता है ?
Ans. "भारतीवसन्तगीति" का पाठ करने से छात्रों को भारतीय संस्कृति, प्राकृतिक सौंदर्य और प्रेम की गहराई को समझने में मदद मिलती है। यह उन्हें साहित्य के प्रति रुचि विकसित करने और काव्य की सुंदरता का अनुभव करने का अवसर प्रदान करता है।
Explore Courses for Class 9 exam
Get EduRev Notes directly in your Google search
Related Searches
MCQs, Sample Paper, Summary, shortcuts and tricks, Previous Year Questions with Solutions, Free, Objective type Questions, video lectures, pdf , ppt, Viva Questions, अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution, Important questions, study material, अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution, past year papers, Exam, Extra Questions, mock tests for examination, अभ्यास - भारतीवसन्तगीति: | NCERT Solution, Semester Notes, practice quizzes;