CBSE Class 7  >  Class 7 Notes  >  संस्कृत (Deepakam) - New NCERT  >  NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

पृष्ठम् 92: प्रश्नानि

1. अधोलिखितानि वाक्यानि पठित्वा 'आम्' अथवा 'न' इति वदन्तु लिखन्तु च-
(क) किं वयं पृथिव्याः पुत्राः पुत्र्यः च स्म:? _______________________
उत्तरम्:
आम्

(ख) किं रत्नम् अन्विष्यति? _______________________
उत्तरम्: 

(ग) किं शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति? _______________________
उत्तरम्: 
आम्

(घ) किं शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम्? _______________________
उत्तरम्:
आम्

(ङ) किं गुणानां सर्वदा एव आदरः भवति? _______________________
उत्तरम्: 
आम्

(च) किं क्रियाशीलः एव विद्वान् भवति? _______________________
उत्तरम्: 
आम्

(छ) किम् अस्माभिः केवलं मनोरञ्जकानि वाक्यानि वक्तव्यानि? _______________________
उत्तरम्:

(ज) यः सदा सुखम् इच्छति किं सः विद्यां प्राप्नोति? _______________________
उत्तरम्: 


2. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु-
(क) आद्यं धर्मसाधनं किम्? _______________________
उत्तरम्:
शरीरम्

(ख) कीदृशं वचः मा ब्रूहि? _______________________
उत्तरम्:
दीनम्

(ग) श्रेष्ठम् आभूषणं किम् अस्ति? _______________________
उत्तरम्:
शीलम्

(घ) सर्वेषां मनुष्याणां माता का अस्ति? _______________________
उत्तरम्: 
भूमिः / पृथ्वी

(ङ) रत्नानाम् अन्वेषणं के कुर्वन्ति? _______________________
उत्तरम्:
ग्राहकाः


3. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु-
(क) क: विद्वान् अस्ति? _______________________
उत्तरम्: 
क्रियावान् पुरुषः विद्वान् भवति।

(ख) गुणिषु पूजास्थानं किम्? _______________________
उत्तरम्: 
गुणिषु पूजास्थानम् गुणाः।

(ग) कः विद्यां न प्राप्नोति? _______________________
उत्तरम्:
सुखार्थी विद्यां न प्राप्नोति।

(घ) मनुष्य: विद्याम् अर्थं च कथं साधयेत्? _______________________
उत्तरम्:
मनुष्य: विद्याम् अर्थं च क्षणशः कणशः साधयेत्।

(ङ) कीदृशं वचनं दुर्लभम्? _______________________
उत्तरम्:
हितं मनोहारि च वचनं दुर्लभम्।

पृष्ठम् 93: प्रश्नानि

4. रेखाङ्कितपदानि आधुत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु-
(क) शीलं परं भूषणम्। _______________________
उत्तरम्:
किं परं भूषणम्?

(ख) मनुष्यः पृथिव्या: सन्तानः अस्ति। _______________________
उत्तरम्: 
मनुष्यः कस्या: सन्तानः अस्ति?

(ग) गुणिषु लिङ्गं वयः च न महत्त्वपूर्णम्। _______________________
उत्तरम्:
केषु लिङ्गं वय: च न महत्त्वपूर्णम्?

(घ) हितकारकं मनोहारि च वच: दुर्लभं भवति। _______________________
उत्तरम्:
हितकारकं मनोहारि च किम् दुर्लभं भवति?

5. पाठस्य आधारेण उदाहरणानुसारं समुचितं मेलनं कुर्वन्तु-
पृष्ठम् 93: प्रश्नानि

उत्तरम्:
पृष्ठम् 93: प्रश्नानि


6. पाठात् अधोलिखितानां पदानां समानार्थकपदानि चित्वा लिखन्तु-
(क) सुतः - पुत्रः

(ख) प्रथमम् - _______________________
(ग) धनम् - _______________________
(घ) अवस्था - _______________________
(ङ) वचनम् - _______________________
(च) आचरणम् - _______________________
उत्तरम्:

(क) सुतः - पुत्रः
(ख) प्रथमम् - आद्यम्
(ग) धनम् - अर्थम्
(घ) अवस्था - वयः
(ङ) वचनम् - वचः
(च) आचरणम् - शीलम् 


पृष्ठम् 94: प्रश्नानि

7. उदाहरणानुसारम् अधोलिखितेषु वाक्येषु रेखा‌ङ्कितपदानां विभक्तिं निर्दिशन्तु-
पृष्ठम् 94: प्रश्नानि

उत्तरम्:
(क) षष्ठी विभक्ति
(ख) सप्तमी विभक्तिः
(ग) प्रथमा विभक्तिः
(घ) द्वितीया विभक्तिः
(ङ) षष्ठी विभक्तिः
(च) प्रथमा विभक्तिः

8. यत्र अग्रे स्वरः अस्ति तत्र अनुस्वारस्य स्थाने 'म्' लिखित्वा वाक्यानि पुनः लिखन्तु-
(क) न रत्नं अन्विष्यति। न 
रत्नम् अन्विष्यति
(ख) शरीरं आद्यं खलु धर्मसाधनम्। _______________________
(ग) वयं अद्यतनं पाठं पठामः। _______________________
(घ) त्वं अस्माकं गृहं आगच्छ। _______________________
(ङ) अहं एकं प्रश्नं प्रष्टुं इच्छामि। _______________________
(च) गुणं अर्जयितुं अधिकं प्रयत्नं करोतु। _______________________
उत्तरम्:

(क) न रत्नम् अन्विष्यति।
(ख) शरीरम् आद्यं खलु धर्मसाधनम्।
(ग) वयम् अद्यतनं पाठं पठामः।
(घ) त्वम् अस्माकं गृहम् आगच्छ।
(ङ) अहम् एकं प्रश्नं प्रष्टुम् इच्छामि।
(च) गुणम् अर्जयितुम् अधिकं प्रयत्नं करोतु।

The document NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः is a part of the Class 7 Course संस्कृत Class 7 (Deepakam) - New NCERT.
All you need of Class 7 at this link: Class 7

FAQs on NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

1. "हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः" पाठ का मुख्य विषय क्या है?
Ans. "हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः" पाठ का मुख्य विषय सही और उपयोगी वचनों के महत्व को दर्शाना है। यह बताता है कि कैसे अच्छे वचन न केवल दूसरों को प्रभावित करते हैं बल्कि हमारे अपने जीवन में भी सकारात्मक परिवर्तन लाते हैं।
2. इस पाठ में कौन-कौन से महत्वपूर्ण पात्र हैं?
Ans. इस पाठ में कई महत्वपूर्ण पात्र हैं, जिनमें मुख्य रूप से वे लोग शामिल हैं जो अच्छे वचनों का प्रयोग करके दूसरों की सहायता करते हैं। ये पात्र हमें यह सिखाते हैं कि कैसे अच्छे शब्दों का उपयोग करके हम दूसरों के जीवन में सुख और शांति ला सकते हैं।
3. "हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः" पाठ से हमें क्या सीखने को मिलता है?
Ans. इस पाठ से हमें यह सीखने को मिलता है कि शब्दों का उपयोग सोच-समझकर करना चाहिए। अच्छे वचन हमारे रिश्तों को मजबूत बनाते हैं और दूसरों के प्रति हमारी संवेदनशीलता को दर्शाते हैं। यह पाठ हमें यह भी सिखाता है कि अच्छे शब्दों का महत्व केवल बातचीत में नहीं, बल्कि हमारे कार्यों में भी होना चाहिए।
4. पाठ में दिए गए उदाहरणों का क्या महत्व है?
Ans. पाठ में दिए गए उदाहरणों का महत्व यह है कि वे हमें वास्तविक जीवन में अच्छे वचनों के प्रभाव को समझाते हैं। ये उदाहरण यह दिखाते हैं कि कैसे छोटे-छोटे वचन बड़े बदलाव ला सकते हैं और समाज में सकारात्मकता फैला सकते हैं।
5. क्या इस पाठ का कोई नैतिक संदेश है?
Ans. हाँ, इस पाठ का नैतिक संदेश यह है कि हमें हमेशा सकारात्मक और अच्छे वचनों का चयन करना चाहिए। यह केवल हमारी व्यक्तिगत खुशी के लिए नहीं, बल्कि समाज में एक सकारात्मक माहौल बनाने के लिए भी आवश्यक है। अच्छे वचन न केवल व्यक्ति को बल्कि पूरे समुदाय को लाभ पहुंचाते हैं।
Explore Courses for Class 7 exam
Get EduRev Notes directly in your Google search
Related Searches
NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः, ppt, Free, NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः, MCQs, video lectures, Viva Questions, Objective type Questions, practice quizzes, Summary, pdf , study material, shortcuts and tricks, Previous Year Questions with Solutions, Extra Questions, NCERT Solutions: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः, mock tests for examination, past year papers, Sample Paper, Important questions, Semester Notes, Exam;