NCERT Solutions: संयुक्‍त-व्‍यञ्जनानि

प्रश्न 1: 

उत्तरम्: 

1. रामः = र् + आ + म + ः
2. हरिः = ह् + अ + र् + इ +:
3. सीता = स् + ई + त् + आ
4. गुरुः = ग् + उ + र् + उ +:
5. वधूः = व् + अ + ध् + ऊ +:
6. ऋषिः = ऋ + ष् + इ +:
7. मानवम् = म् + आ + न् + अ + व् + अ + म्
8. कुटुम्बम् = क् + उ + ट् + उ + म् + ब् + अ + म्
9. टकारः = ट् + अ + क् + आ + र् + अ +:
10. देवाः = द् + ए + व् + आ +:
11. एकैकः = ए + क् + ऐ + क् + अ +:
12. ॐ = ॐ
13. औषधम् = औ + ष् + अ + ध् + अ + म्

प्रश्न 2: 

उत्तरम्: 

• क्य - वाक्यम्
  वाक्यम् = व् + आ + क् + य + अ + म्

• न्य - मूर्धन्यः
  मूर्धन्यः = म् + ऊ + र् + ध् + न् + य + :

• व्य - तालव्यः
  तालव्यः = त् + आ + ल् + व् + य + :

• ह्य - बाह्यम्
  बाह्यम् = ब् + आ + ह् + य + अ + म्

• क्र - क्रीडा
  क्रीडा = क् + र् + ई + ड् + आ

• प्र - ग्रहणम्
  ग्रहणम् = ग् + र् + अ + ह् + ण् + अ + म्

• ज्र - वज्रः
  वज्रः = व् + अ + ज् + र् + :

• द्र - द्रष्टा
  द्रष्टा = द् + र् + अ + ष् + ट् + आ

• त्र - प्रातिः
  प्रातिः = प् + र् + आ + त् + इ + :

• ब्र - ब्रह्म
  ब्रह्म = ब् + र् + अ + ह् + म्

• ह्र - ब्रह्मचारी
  ब्रह्मचारी = ब् + र् + अ + ह् + म् + च् + आ + र् + ई

• ह्न - जाह्नवी
  जाह्नवी = ज् + आ + ह् + न् + व् + ई

• ध्व - ध्वनिः
  ध्वनिः = ध् + व् + अ + न् + इ + :

• स्व - सरस्वती
  सरस्वती = स् + अ + र् + अ + स् + व् + अ + त् + ई

• र्ण - वर्णः
  वर्णः = व् + अ + र् + ण् + अ + ः

• र्म - कर्म
  कर्म = क् + अ + र् + म्

• र्व - सर्वार्थः
  सर्वार्थः = स् + अ + र् + व + आ + र् + थ + :

• क्क - ढक्का
  ढक्का = ढ् + अ + क् + क + आ

• त्त - वित्तम्
  वित्तम् = व् + इ + त् + त + अ + म्

• द्ध - सिद्ध्यः
  सिद्ध्यः = स् + इ + द् + ध् + य + :

• द्म - पद्मम्
  पद्मम् = प् + अ + द् + म + अ + म्

• ब्द - शब्दः
  शब्दः = श् + अ + ब् + द + :

• ण्ड्क - पण्डुकम्
  पण्डुकम् = प् + अ + ण् + ड् + उ + क + अ + म्

• ञ्ज - व्यञ्जनम्
  व्यञ्जनम् = व् + य + अ + ञ् + ज + अ + न + अ + म्

• ण्ड - काण्डः
  काण्डः = क् + आ + ण् + ड + :

• न्ध - सन्धिः
  सन्धिः = स् + अ + न् + ध् + इ + ः

• म्भ - प्रारम्भः
  प्रारम्भः = प् + र + आ + र + अ + म् + भ + :

• स्क - संस्कृता
  संस्कृता = स् + अ + न् + स् + क् + ऋ + त + आ

• र्क - कर्कटकः
  कर्कटकः = क् + अ + र् + क + ट + अ + क + :

• स्मिँ - कस्मिँश्चिद्
  कस्मिँश्चिद् = क + स् + म् + इँ + श् + चि + द्

• यं - संयमः
  संयमः = स् + अ + य् + अ + म + :

• वं - संवादः
  संवादः = स् + अ + व् + आ + द + :

• सं - हंसः
  हंसः = ह् + अ + न् + स् + :

• :ख - दुःखम्
  दुःखम् = द् + उ + : + ख + अ + म्

• :क - प्रातःकालः
  प्रातःकालः = प् + र + आ + त + : + क + आ + ल + :

• न्द्र - इन्द्रः
  इन्द्रः = इ + न् + द् + र + :

• त्र - मन्त्री
  मन्त्री = म् + अ + न् + त् + र् + ई

• ष्ट्र - राष्ट्रम्
  राष्ट्रम् = र् + आ + ष् + ट् + र् + अ + म्

• ण्ड्य - कण्डूयः
  कण्डूयः = क् + अ + ण् + ड् + ऊ + य् + अ + :

• न्द्य - दन्द्यः
  दन्द्यः = द् + अ + न् + द् + य् + अ + :

• त्स्य - मत्स्यः
  मत्स्यः = म् + अ + त् + स् + य् + अ + :

• क्ष्य - औक्ष्यः
  औक्ष्यः = औ + क् + ष् + य् + अ + :

• न्ध्य - सन्ध्यक्षरम्
  सन्ध्यक्षरम् = स् + अ + न् + ध् + य् + अ + क् + ष् + अ + र् + अ + म्

• स्क - संस्कृतम्
  संस्कृतम् = स् + अ + न् + स् + क् + ृ + त् + अ + म्

• र्ष्ट्य - धार्ष्ट्यम्
  धार्ष्ट्यम् = ध् + आ + र् + ष् + ट् + य् + अ + म्

• त्स्य - कालत्स्यम्
  कालत्स्यम् = क् + आ + ल् + अ + त् + स् + य् + अ + म्

प्रश्न 3: 

उत्तरम्: 

• द्वारशिः
  = द् + आ + र् + अ + श् + इ + :

• दुर्लभः
  = दू + र् + ल् + अ + भ् + अ + :

• कृष्णः
  = क् + ऋ + ष् + ण् + अ + :

• नरेन्द्रः
  = न + र + ए + न् + द् + र + अ + :

• मज्जुलः
  = म + अ + ज् + ज् + उ + ल + अ + :

• पुष्करः
  = प + उ + ष् + क + अ + र + अ + :

• कुक्कुटः
  = क + उ + क् + क + उ + ट + अ + :

• सरस्वतीः
  = स + र + स् + व + त + ई + :

• शुक्रः
  = श + उ + क् + र + अ + :

• सङ्गणकम्
  = स + अ + ङ् + ग + अ + ण + अ + क + अ + म्

• कन्दुकः
  = क + अ + न् + द + उ + क + अ + :

• धार्ष्ट्यम्
  = ध + आ + र् + ष् + ट् + य + अ + म्

• कार्त्स्न्यम्
  = क + आ + र् + त् + स् + न् + य + अ + म्