कोऽरुक् ? - Free MCQ Practice Test with solutions, Class 8 Sanskrit

भगवान् धन्वन्तरिः नगरं भ्रमन् वाग्भटेन संवादं कृतवान्। तेन स्वास्थ्यसम्बन्धि उपदेशः दत्तः। स आहारस्य प्रकाराणि हितभुक्, मितभुक्, ऋतुभुक् इत्यादि वर्णयति।

कदाचित् स्वास्थ्यवर्धकं भोजनं राजसिक प्रकारे नास्ति। राजसिक आहारं अधिक तीक्ष्णः, उष्णः च भवति। स स्वास्थ्यं दूषयति।

धन्वन्तरिः ‘कोऽरुक् ?’ इति पृच्छन्ति। स तेषां स्वास्थ्यं परीक्ष्य आरोग्यमान् व्यक्तीन् चिन्तयति। अर्थात्, के स्वस्थाः इति प्रश्नः।

मितभुक् वह होता है जो मर्यादित मात्रा में, संयमपूर्वक भोजन करता है।
वह न अधिकं खादति, न तामसिक भोजनं प्रायः सेवते।
मिताहारः स्वास्थ्य-रक्षणाय हितः भवति।

तामसिक आहारः दूषितः, अतिपक्वः वा बासी भवति। एतत् आलस्यं, निद्रां, रोगं च वर्धयति। स स्वास्थ्यं न वर्धयति।

सात्त्विक आहारः बलं, आयुः, सुखं च वर्धयति। एषः रोगनाशकः, मधुरः, स्निग्धः च भवति। सर्वदा स्वास्थ्यवर्धकः आहारः।

केवलं फलानि ग्रहणं स्वास्थ्यवर्धकं भवति। भारी पदार्थान् सीमितं, हल्के पदार्थान् पर्याप्तं ग्रहणं उचितम्। फलाहारः बलं, आयुः च वर्धयति।

ऋतुभुक् व्यक्तिः ऋतुसमयं अनुकूलं भोजनं करोति। सः बलं, आयुः, वर्णं च वर्धयति। स स्वास्थ्यवर्धकः आहारं ग्रहण करता।

श्लोकः सर्वेषां सुखं, स्वास्थ्यं च अभिलषति। सर्वे शुभदृष्टिं पश्यन्तु। कोऽपि दुःखं न प्राप्नुयात्।

शुकः यदि दूषितः वा रोगजनकः भवति, तर्हि स्वास्थ्यं न वर्धयति। वाग्भटः तस्य संवादं अवलोक्य चिन्तयति। सः सावधानः भवति।

राजसिक आहारः तीक्ष्णः, अम्लः, रूक्षः, उष्णः च। एषः रोगं उत्पन्नयति। स स्वास्थ्यवर्धकः नास्ति।

वाग्भटः शुकस्य संवादं शृणोति। शुकः बारम्बारं ‘कोऽरुक् ?’ इति पृच्छति। एवं स्वास्थ्यविषये ज्ञानं प्राप्यते।

हितभुक् आहारः तामसिक प्रवृत्तिं न जन्मयति। सः बलं, आयुः, स्वास्थ्यं च वर्धयति। एषः जीवनं दीर्घं च पुष्टं करोति।

भगवान् धन्वन्तरिः नगरं भ्रमन् ‘कोऽरुक् ?’ इति पृच्छन्ति। स तेषां स्वास्थ्यं परीक्ष्य आरोग्यमान् व्यक्तीन् चिन्तयति। अस्मात् ज्ञायते यत् केवलं हितभुक्, मितभुक्, ऋतुभुक् व्यक्ति आरोग्यमान् भवति।