विश्व की प्रमुख नदियां - भारतीय भूगोल UPSC Notes | EduRev

भूगोल (Geography) for UPSC Prelims in Hindi

Created by: Mn M Wonder Series

UPSC : विश्व की प्रमुख नदियां - भारतीय भूगोल UPSC Notes | EduRev

 Page 1


fo'o dh izeq[k ufn;ka
uke mn~xe {ks= dk uke      yEckbZ fo'ks"krk
      ¼fd- eh-½
1. uhy unh cq#.Mh ratkfu;k] ;qxk.Mk] lwMku rFkk feò; 6,670 ukSxE;rk& 1,545 fd-eh-
Hkweè;lkxj MsYVk {ks= 23,960 oxZ fd-eh-
2. vestu is: ¼ySxks fcyQsjh½ dksyfEc;k ls Hkweè;lkxj czkthy( 6,448 15,000 'kk[kk,a ftuesa 10 dh
nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj yEckbZ 1,600 fd-eh- ls vfèkdA
ukSxE;rk 3,700 fd-eh-
3. felhflih& chojgsM dkm.Vh] m- MdksVk] nf{k.kh MdksVk usczkLdk] 5,920 felhflih dh yEckbZ 3, 725
felkSjh n- eks.Vkuk vk;ksok] felkSjh] dalkl] byhukW;l fd-eh-] tsQlju&chojgsM jsMjkWd
¼la- jk-vesfjdk½ ds.Vqdh] Vsuslh] vjdUlkl felhflih] dhy dh ya- 349 fd-eh-]
Y;wfl;kuk; eSfDldks dh [kkM+h dk fupyh felhflih dh ya- 1,884
nf{k.kh&if'peh Hkkx fd-eh-] bVkLdk >hy ¼fefulksVk½
ls felhflih dh dqy ya- 3,778
fd-eh-; fdlh ,d ns'k esa cgus
okyh fo'o dh lcls yEch unhA
4. ;suhlh Vsuwvksyk ioZr vkdZfVd egklkxj 5,540 ;suhlh dh ya- 3,540 fd-eh-]
eaxksfy;k cSdky >hy ds vkxs vaxkjk dh
yEckbZ 1,850 fd-eh-A
5. ;kaxfVlhD;kax i- phu ¼dquyqu ihyk lkxj 5,530 ,'pqvjh dh yEckbZ 190 fd-eh-
'kku ioZr½
6. vksc&bfVZl eaxksfy;k dtk[kLrku ls :l esa vksc ds laxe 5,410 vksc dh ya- 3,679 fd-eh- rFkk
rd iqu% m- :l ds dkyk lkxj esa bfVZl dh ya- 2,960 fd-eh-A
7. àkaxgks phu ds 'ka?kkbZ izkar var dkUlw] vkarfjd eaxksfy;k] 4,830 ,f'k;k ds fdlh ,d ns'k esa
¼;yksfjoj½ esa tkfjax uksj ls gksuku] 'kk.Vqax gksrs gq, ihyk izokfgr gksus okyh lcls yEch
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½ unhA dsoy vfUre 50 fd-eh-
gh ukSxE; gSA
8. tk;js yqvkykck unh ds tk;js ls yqvkykck unh ds :i esa 4,700 fdlkaxuh ls fda'kklk rd 1,730
:i esa ¼tkfEc;k tk;js ¼dkaxks½ lhek rd fQj ogka ls fd-eh- ukSxE;A
rFkk tk;js dh lhek½ mÙkjh&if'peh vaxksyk gksrs gq, n-
vVykf.Vd egklkxj esa
9. yhuk :l ds if'peh iwohZ :l ls mÙkj dh fn'kk esa ySIVj 4,400 MsYVk dk {ks=Qy 45,000 oxZ
eè;orhZ Hkkx esa lkxj ¼mÙkjh èkzqo lkxj½ rd fd-eh-] 15 vDVwcj ls 10 tqykbZ
vkstsjksoSdky ls rd fgekfPNkfnr] :l dh nwljh
fdjsaxk unh ds :i esa lcls èkheh izokfgr gksus okyh
unhA
10. vkewj&vkxqZu f[kaxu Jsf.k;ka vkUrfjd eaxksfy;k ls :l&eapwfj;k 4,345 vkewj dh ya- 2,850 fd-eh-A
¼mÙkjh phu½ rd iqu% VkjVj tylfUèk; vks[kksVLd
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½
11. eSdsUth&ihl VkV~ykVqbZ >hy 400 fd-eh- rd fQuys unh ds :i 4,240 eSdsUth dh ya- 1,733 fd-eh-]
¼Ldhuk pksVh jkdht esa ihl unh ds laxe rdA laxe ihl dh ya- 1,923 fd-eh-A
ioZrekyk; fczfV'k ls Lysc unh rd 1690 fd-eh-A xzsV
dksyfEc;k ¼dukMk½ Lyso >hy ls eSdsUth ds :i esa izokfgr
esa fQuys unh ds gksrs gq, O;wQksVZ lkxj esa fxjrh gSA
:i esa
Page 2


fo'o dh izeq[k ufn;ka
uke mn~xe {ks= dk uke      yEckbZ fo'ks"krk
      ¼fd- eh-½
1. uhy unh cq#.Mh ratkfu;k] ;qxk.Mk] lwMku rFkk feò; 6,670 ukSxE;rk& 1,545 fd-eh-
Hkweè;lkxj MsYVk {ks= 23,960 oxZ fd-eh-
2. vestu is: ¼ySxks fcyQsjh½ dksyfEc;k ls Hkweè;lkxj czkthy( 6,448 15,000 'kk[kk,a ftuesa 10 dh
nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj yEckbZ 1,600 fd-eh- ls vfèkdA
ukSxE;rk 3,700 fd-eh-
3. felhflih& chojgsM dkm.Vh] m- MdksVk] nf{k.kh MdksVk usczkLdk] 5,920 felhflih dh yEckbZ 3, 725
felkSjh n- eks.Vkuk vk;ksok] felkSjh] dalkl] byhukW;l fd-eh-] tsQlju&chojgsM jsMjkWd
¼la- jk-vesfjdk½ ds.Vqdh] Vsuslh] vjdUlkl felhflih] dhy dh ya- 349 fd-eh-]
Y;wfl;kuk; eSfDldks dh [kkM+h dk fupyh felhflih dh ya- 1,884
nf{k.kh&if'peh Hkkx fd-eh-] bVkLdk >hy ¼fefulksVk½
ls felhflih dh dqy ya- 3,778
fd-eh-; fdlh ,d ns'k esa cgus
okyh fo'o dh lcls yEch unhA
4. ;suhlh Vsuwvksyk ioZr vkdZfVd egklkxj 5,540 ;suhlh dh ya- 3,540 fd-eh-]
eaxksfy;k cSdky >hy ds vkxs vaxkjk dh
yEckbZ 1,850 fd-eh-A
5. ;kaxfVlhD;kax i- phu ¼dquyqu ihyk lkxj 5,530 ,'pqvjh dh yEckbZ 190 fd-eh-
'kku ioZr½
6. vksc&bfVZl eaxksfy;k dtk[kLrku ls :l esa vksc ds laxe 5,410 vksc dh ya- 3,679 fd-eh- rFkk
rd iqu% m- :l ds dkyk lkxj esa bfVZl dh ya- 2,960 fd-eh-A
7. àkaxgks phu ds 'ka?kkbZ izkar var dkUlw] vkarfjd eaxksfy;k] 4,830 ,f'k;k ds fdlh ,d ns'k esa
¼;yksfjoj½ esa tkfjax uksj ls gksuku] 'kk.Vqax gksrs gq, ihyk izokfgr gksus okyh lcls yEch
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½ unhA dsoy vfUre 50 fd-eh-
gh ukSxE; gSA
8. tk;js yqvkykck unh ds tk;js ls yqvkykck unh ds :i esa 4,700 fdlkaxuh ls fda'kklk rd 1,730
:i esa ¼tkfEc;k tk;js ¼dkaxks½ lhek rd fQj ogka ls fd-eh- ukSxE;A
rFkk tk;js dh lhek½ mÙkjh&if'peh vaxksyk gksrs gq, n-
vVykf.Vd egklkxj esa
9. yhuk :l ds if'peh iwohZ :l ls mÙkj dh fn'kk esa ySIVj 4,400 MsYVk dk {ks=Qy 45,000 oxZ
eè;orhZ Hkkx esa lkxj ¼mÙkjh èkzqo lkxj½ rd fd-eh-] 15 vDVwcj ls 10 tqykbZ
vkstsjksoSdky ls rd fgekfPNkfnr] :l dh nwljh
fdjsaxk unh ds :i esa lcls èkheh izokfgr gksus okyh
unhA
10. vkewj&vkxqZu f[kaxu Jsf.k;ka vkUrfjd eaxksfy;k ls :l&eapwfj;k 4,345 vkewj dh ya- 2,850 fd-eh-A
¼mÙkjh phu½ rd iqu% VkjVj tylfUèk; vks[kksVLd
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½
11. eSdsUth&ihl VkV~ykVqbZ >hy 400 fd-eh- rd fQuys unh ds :i 4,240 eSdsUth dh ya- 1,733 fd-eh-]
¼Ldhuk pksVh jkdht esa ihl unh ds laxe rdA laxe ihl dh ya- 1,923 fd-eh-A
ioZrekyk; fczfV'k ls Lysc unh rd 1690 fd-eh-A xzsV
dksyfEc;k ¼dukMk½ Lyso >hy ls eSdsUth ds :i esa izokfgr
esa fQuys unh ds gksrs gq, O;wQksVZ lkxj esa fxjrh gSA
:i esa
12. ehdkax eè;orhZ frCcr phu esa izokfgr gksrs gq, nf{k.k esa 4,180 µ
E;kUekj&ykvksl rFkk FkkbZyS.M&ykvksl
dh vfèkdka'k lhek cukrs gq, dEcksfM;k
ls fo;ruke gksdj n- phu lkxj esa
fxjrh gSA
13. ukbtj xhfu;k ¼fl;jk ekyh] ukbtj ,oa csfuu dh lhek ls 4,184 µ
fy;ksu dh lhek ij izokfgr gksdj ukbthfj;k esa] fQj ogka
fLFkr yksekpksVh ls½ ls ,Vykf.Vd egklkxj esa fxjrh gSA
14. fj;ks fM yk czkthy ¼ijkukbck ijkxq, unh esa feydj fj;ksfMyk IykVk 4,000 &
IykVk&ijkuk unh ds :i esa½ unh ds :i esa ,Vykf.Vd egklkxj esa
fxjrh gSA nf{k.kh&iwohZ vtsZ.Vkbuk esaA
15. ejsZ&MkfyZax DohlyS.M cSyksu unh ds :i esa U;w lkmFk osYl 3,750 MkfyZax dh ya- 2,750 fd-eh-
¼vkLVªsfy;k½ esa MkfyZax unh ls feydj foDVksfj;k rFkk ejsZ dh ya- 1,870 fd-eh-
izkUr dh lhek cukrs gq, i- esa
vysDtsf.Mª;k >hy ¼n- vkLVªsfy;k½
esa fxj tkrh gSA
16. oksYxk :l dSfLi;u lkxj ds mÙkj esa feyrh gSA 3,690 &
17. tsEcsth tkfEc;k ¼vÝhdk½ nf{k.kh fgUn egklkxj esa fxjus ds iwoZ 3,540 ukSxE;rk 610 fd-eh- ¼Dosczkcklk
vaxksyk] ftEckCos] ukehfc;k] foDVksfj;k jSfiM~l rd½
QkYl] dSjhck >hy rFkk ekstkfEcd gksrs
gq, izokfgr gksrh gSA
18. eMsfj;k cksfyfo;k ¼byhekuh bYgk VqfiukEcje esa vestu ls feyus 3,380 fo'o dh fdlh Hkh unh dh lcls
eSeksj&xzScs ds lehi csuh ls½ ds iwoZ mÙkjh&iwohZ czkthy esa izokfgr cM+h 'kk[kk; ukSxE;rk 1,070
gksrh gS fd-eh-A
19. iq#"k iwoZuke is: ¼vYVks iq#"k cs:jh ds uhps vestu unh ls feyus 3,200 fo'o dh nwljh lcls yEch
¼dksDlhmvjk½ unh ds :i esa½ ds iwoZ mÙkjh&iwohZ czkthy esa izokfgr lgk;d unhA ukSxE;rk 2,575
gksrh gSA fd-eh-
20. ;wdku& mÙkjh&if'peh mÙkj esa dukMk ds ;wdku izns'k esa 3,185 ukSxE;rk 2,855 fd-eh-A
VsfLyu fczfV'k dksyfEc;k izokfgr gksrs gq, if'peh vykLdk
¼dukMk] VsfLyu gksdj csfjax lkxj esa fxjrh gSA
ds :i esa½
21. ls.V ykjsal lsaVyqbZ unh ds fljs lqihfj;j] áqju] bjh ,oa vks.VSfj;ks 3,130 ,s.MhdkLVh }hi rd 616 fd-eh-
ls ¼feuhlksVk jkT;] >hyksa ls ls.V ykjsal dh [kkM+h rd yEch ,'pqvjh dk fuekZ.kA ¼bldh
la-jk-vesfjdk fQj ogka ls m- ,Vykf.Vd egklkxj [kkst 1535 bZ- esa tSDosl
esa fxjrh gSA dkfVZ;j us dh FkhA½
22. fj;ksxzS.Ms lku tqvku Js.kh n- esa U;w eSfDldks ls VsDlkl&eSfDldks 3,033 &
¼n-i- dksyksjSMks] lhek cukrs gq, eSfDldks dh [kkM+h
la-jk- vesfjdk½ ¼,Vykf.Vd egklkxj esa fxjrh gS½
23. xaxk&czãiq= n-i- frCcr ds caxky dh [kkM+h ¼fgUn egklkxj½ 2,900 ukSxE;rk 1,290 fd-eh- MsYVk dk
iBkj ls lkaxiks {ks=Qy 80,000 oxZ fd-eh-A
unh ds :i esa
24. lkvks fl;jk Mk dSukLVªk nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj 2,900 ukSxE;rk 238 fd-eh-A
ÝkaflLdks ¼czkthy½
Page 3


fo'o dh izeq[k ufn;ka
uke mn~xe {ks= dk uke      yEckbZ fo'ks"krk
      ¼fd- eh-½
1. uhy unh cq#.Mh ratkfu;k] ;qxk.Mk] lwMku rFkk feò; 6,670 ukSxE;rk& 1,545 fd-eh-
Hkweè;lkxj MsYVk {ks= 23,960 oxZ fd-eh-
2. vestu is: ¼ySxks fcyQsjh½ dksyfEc;k ls Hkweè;lkxj czkthy( 6,448 15,000 'kk[kk,a ftuesa 10 dh
nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj yEckbZ 1,600 fd-eh- ls vfèkdA
ukSxE;rk 3,700 fd-eh-
3. felhflih& chojgsM dkm.Vh] m- MdksVk] nf{k.kh MdksVk usczkLdk] 5,920 felhflih dh yEckbZ 3, 725
felkSjh n- eks.Vkuk vk;ksok] felkSjh] dalkl] byhukW;l fd-eh-] tsQlju&chojgsM jsMjkWd
¼la- jk-vesfjdk½ ds.Vqdh] Vsuslh] vjdUlkl felhflih] dhy dh ya- 349 fd-eh-]
Y;wfl;kuk; eSfDldks dh [kkM+h dk fupyh felhflih dh ya- 1,884
nf{k.kh&if'peh Hkkx fd-eh-] bVkLdk >hy ¼fefulksVk½
ls felhflih dh dqy ya- 3,778
fd-eh-; fdlh ,d ns'k esa cgus
okyh fo'o dh lcls yEch unhA
4. ;suhlh Vsuwvksyk ioZr vkdZfVd egklkxj 5,540 ;suhlh dh ya- 3,540 fd-eh-]
eaxksfy;k cSdky >hy ds vkxs vaxkjk dh
yEckbZ 1,850 fd-eh-A
5. ;kaxfVlhD;kax i- phu ¼dquyqu ihyk lkxj 5,530 ,'pqvjh dh yEckbZ 190 fd-eh-
'kku ioZr½
6. vksc&bfVZl eaxksfy;k dtk[kLrku ls :l esa vksc ds laxe 5,410 vksc dh ya- 3,679 fd-eh- rFkk
rd iqu% m- :l ds dkyk lkxj esa bfVZl dh ya- 2,960 fd-eh-A
7. àkaxgks phu ds 'ka?kkbZ izkar var dkUlw] vkarfjd eaxksfy;k] 4,830 ,f'k;k ds fdlh ,d ns'k esa
¼;yksfjoj½ esa tkfjax uksj ls gksuku] 'kk.Vqax gksrs gq, ihyk izokfgr gksus okyh lcls yEch
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½ unhA dsoy vfUre 50 fd-eh-
gh ukSxE; gSA
8. tk;js yqvkykck unh ds tk;js ls yqvkykck unh ds :i esa 4,700 fdlkaxuh ls fda'kklk rd 1,730
:i esa ¼tkfEc;k tk;js ¼dkaxks½ lhek rd fQj ogka ls fd-eh- ukSxE;A
rFkk tk;js dh lhek½ mÙkjh&if'peh vaxksyk gksrs gq, n-
vVykf.Vd egklkxj esa
9. yhuk :l ds if'peh iwohZ :l ls mÙkj dh fn'kk esa ySIVj 4,400 MsYVk dk {ks=Qy 45,000 oxZ
eè;orhZ Hkkx esa lkxj ¼mÙkjh èkzqo lkxj½ rd fd-eh-] 15 vDVwcj ls 10 tqykbZ
vkstsjksoSdky ls rd fgekfPNkfnr] :l dh nwljh
fdjsaxk unh ds :i esa lcls èkheh izokfgr gksus okyh
unhA
10. vkewj&vkxqZu f[kaxu Jsf.k;ka vkUrfjd eaxksfy;k ls :l&eapwfj;k 4,345 vkewj dh ya- 2,850 fd-eh-A
¼mÙkjh phu½ rd iqu% VkjVj tylfUèk; vks[kksVLd
lkxj ¼mÙkjh iz'kkUr egklkxj½
11. eSdsUth&ihl VkV~ykVqbZ >hy 400 fd-eh- rd fQuys unh ds :i 4,240 eSdsUth dh ya- 1,733 fd-eh-]
¼Ldhuk pksVh jkdht esa ihl unh ds laxe rdA laxe ihl dh ya- 1,923 fd-eh-A
ioZrekyk; fczfV'k ls Lysc unh rd 1690 fd-eh-A xzsV
dksyfEc;k ¼dukMk½ Lyso >hy ls eSdsUth ds :i esa izokfgr
esa fQuys unh ds gksrs gq, O;wQksVZ lkxj esa fxjrh gSA
:i esa
12. ehdkax eè;orhZ frCcr phu esa izokfgr gksrs gq, nf{k.k esa 4,180 µ
E;kUekj&ykvksl rFkk FkkbZyS.M&ykvksl
dh vfèkdka'k lhek cukrs gq, dEcksfM;k
ls fo;ruke gksdj n- phu lkxj esa
fxjrh gSA
13. ukbtj xhfu;k ¼fl;jk ekyh] ukbtj ,oa csfuu dh lhek ls 4,184 µ
fy;ksu dh lhek ij izokfgr gksdj ukbthfj;k esa] fQj ogka
fLFkr yksekpksVh ls½ ls ,Vykf.Vd egklkxj esa fxjrh gSA
14. fj;ks fM yk czkthy ¼ijkukbck ijkxq, unh esa feydj fj;ksfMyk IykVk 4,000 &
IykVk&ijkuk unh ds :i esa½ unh ds :i esa ,Vykf.Vd egklkxj esa
fxjrh gSA nf{k.kh&iwohZ vtsZ.Vkbuk esaA
15. ejsZ&MkfyZax DohlyS.M cSyksu unh ds :i esa U;w lkmFk osYl 3,750 MkfyZax dh ya- 2,750 fd-eh-
¼vkLVªsfy;k½ esa MkfyZax unh ls feydj foDVksfj;k rFkk ejsZ dh ya- 1,870 fd-eh-
izkUr dh lhek cukrs gq, i- esa
vysDtsf.Mª;k >hy ¼n- vkLVªsfy;k½
esa fxj tkrh gSA
16. oksYxk :l dSfLi;u lkxj ds mÙkj esa feyrh gSA 3,690 &
17. tsEcsth tkfEc;k ¼vÝhdk½ nf{k.kh fgUn egklkxj esa fxjus ds iwoZ 3,540 ukSxE;rk 610 fd-eh- ¼Dosczkcklk
vaxksyk] ftEckCos] ukehfc;k] foDVksfj;k jSfiM~l rd½
QkYl] dSjhck >hy rFkk ekstkfEcd gksrs
gq, izokfgr gksrh gSA
18. eMsfj;k cksfyfo;k ¼byhekuh bYgk VqfiukEcje esa vestu ls feyus 3,380 fo'o dh fdlh Hkh unh dh lcls
eSeksj&xzScs ds lehi csuh ls½ ds iwoZ mÙkjh&iwohZ czkthy esa izokfgr cM+h 'kk[kk; ukSxE;rk 1,070
gksrh gS fd-eh-A
19. iq#"k iwoZuke is: ¼vYVks iq#"k cs:jh ds uhps vestu unh ls feyus 3,200 fo'o dh nwljh lcls yEch
¼dksDlhmvjk½ unh ds :i esa½ ds iwoZ mÙkjh&iwohZ czkthy esa izokfgr lgk;d unhA ukSxE;rk 2,575
gksrh gSA fd-eh-
20. ;wdku& mÙkjh&if'peh mÙkj esa dukMk ds ;wdku izns'k esa 3,185 ukSxE;rk 2,855 fd-eh-A
VsfLyu fczfV'k dksyfEc;k izokfgr gksrs gq, if'peh vykLdk
¼dukMk] VsfLyu gksdj csfjax lkxj esa fxjrh gSA
ds :i esa½
21. ls.V ykjsal lsaVyqbZ unh ds fljs lqihfj;j] áqju] bjh ,oa vks.VSfj;ks 3,130 ,s.MhdkLVh }hi rd 616 fd-eh-
ls ¼feuhlksVk jkT;] >hyksa ls ls.V ykjsal dh [kkM+h rd yEch ,'pqvjh dk fuekZ.kA ¼bldh
la-jk-vesfjdk fQj ogka ls m- ,Vykf.Vd egklkxj [kkst 1535 bZ- esa tSDosl
esa fxjrh gSA dkfVZ;j us dh FkhA½
22. fj;ksxzS.Ms lku tqvku Js.kh n- esa U;w eSfDldks ls VsDlkl&eSfDldks 3,033 &
¼n-i- dksyksjSMks] lhek cukrs gq, eSfDldks dh [kkM+h
la-jk- vesfjdk½ ¼,Vykf.Vd egklkxj esa fxjrh gS½
23. xaxk&czãiq= n-i- frCcr ds caxky dh [kkM+h ¼fgUn egklkxj½ 2,900 ukSxE;rk 1,290 fd-eh- MsYVk dk
iBkj ls lkaxiks {ks=Qy 80,000 oxZ fd-eh-A
unh ds :i esa
24. lkvks fl;jk Mk dSukLVªk nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj 2,900 ukSxE;rk 238 fd-eh-A
ÝkaflLdks ¼czkthy½
25. flUèkq frCcr ¼lsaXxh unh d'ehj ls gksdj ikfdLrku esa izokfgr 2,880 MsYVk dk {ks=Qy 8,000 oxZ
ds :i esa½ gksrs gq, mÙkjh vjc lkxj esa fxjrh gSA fd-eh-A
26. MsU;wc CySd QkjsLV ioZr dkyk lkxj 2,850 &
¼n-i- teZuh] czsx
,oa fczxSd ufn;ksa
ds :i esa½
27. lkYohu VkaxYgk Js.kh if'peh phu esa uw unh ds :i esa rFkk 2,810 &
¼uwfp;kax½ ¼frCcr½ iwohZ E;kUekj ,oa FkkbyS.M lhek ls gksrs
gq, erZcku dh [kkM+h ¼v.Meku lkxj½
esa fxjrh gSA
28. fVfxzl&;wÝsVl& ¼ewjr unh ds :i esa½ rqdhZ ls if'pe esa Qjkr unh ls 2,740 &
iwohZ rqdhZ feydj lhfj;k esa vy Qjkr ds :i esa
¼ntyk&Qjkr½ cgrs gq, bjkd esa ntyk unh esa feydj
bZjkd&bjku lhek ij 'kr&vy&vjc ds
:i esa Qkjl dh [kkM+h esa fxjrh gSA
29. VksdSf.Vl czkthy ¼czkthfy;k nf{k.kh ,Vykf.Vd egklkxj 2,740 mi;qDr :i esa vestu unh dh
¼ijkuk½ ds lehi ijkuk unh 'kk[kk ugha ekuh tkrhA
ds :i esa½
30. vksjhuhdks nf{k.kh&iwohZ osustq,yk mÙkj&if'pe esa dksyfEc;k lhek rd 2,740 &
izokfgr gksrs gq, mÙkjh&iwohZ osustq,yk
ls gksdj ,Vykf.Vd egklkxj esaA
31. lhD;kax ;wéku iBkj ¼phu àkaxdkax ds if'pe esa nf{k.kh phu 2,650 MsYVk {ks= esa pw unh ¼iyZ fjoj½
ukuiSu unh ds :i lkxj esa fxjrh gSA ls fey tkrh gSA
esa½
32. dksfyek lqVkj[kk;rk ioZr èkzqo o`Ùk dks ikj djds iwohZ lkbcsfj;k 2,600 &
:l] dqyw unh ds lkxj esa fxjrh gSA
:i esa½
33. vkew nfj;k vQxkfuLrku ,oa vjc lkxj 2,575 &
lLdspoku phu ds flfd;kax
izkUr dh lhek ij
fLFkr ok[kku uked
LFkku ls
34. usYlu& cks >hy ¼fczfV'k flMkj >hy ls fofuisx >hy gksrs gq, 2,575 lLdspoku unh dh ya- 1,940
dksyfEc;k] dukMk½ usYlu unh ds :i esa gMlu dh [kkM+h fd-eh-A
esa fxjrh gSA
35. ;wjky unh nf{k.kh&eè;orhZ dSfLi;u lkxj 2,540 &
;wjky ioZr ¼:l½
36. tSiqjk dkfMZysjk vksfj,.Vy czkthy esa tSiqjk unh ds :i esa izokfgr 2,410 vestu dh lgk;d unhA
(Jaipura) ¼n-i- dksyfEc;k gksrs gq, vestu unh esa ck;sa unh ij
dSDosVk unh ds :i fey tkrh gSA
esa½
37. ijkxq, eSVks xkslks ¼czkthy½ igys nf{k.k esa cksfyfo;k ,oa ijkxq, 2,410 ijkuk ¼fj;ks fM ykIykVk½ dh
dh lhek cukrh gS fQj ijkxq, dks ikj lgk;d unhA
djds vtsZ.Vhuk dh lhek cukrs gq,
gqeSVk ds nf{k.k esa ijkuk unh esa fey
tkrh gSaA
Read More

Share with a friend

Complete Syllabus of UPSC

Content Category

Related Searches

past year papers

,

mock tests for examination

,

Exam

,

विश्व की प्रमुख नदियां - भारतीय भूगोल UPSC Notes | EduRev

,

Previous Year Questions with Solutions

,

विश्व की प्रमुख नदियां - भारतीय भूगोल UPSC Notes | EduRev

,

विश्व की प्रमुख नदियां - भारतीय भूगोल UPSC Notes | EduRev

,

practice quizzes

,

pdf

,

Sample Paper

,

Important questions

,

ppt

,

study material

,

Summary

,

Free

,

Extra Questions

,

shortcuts and tricks

,

MCQs

,

Objective type Questions

,

Viva Questions

,

video lectures

,

Semester Notes

;